/
news/က်န္းမာေရး-z/ရာသီတုပ္ေကြးေရာဂါ-seasonal-influenza-ah1n12009

ရာသီတုပ္ေကြးေရာဂါ (Seasonal Influenza A(H1N1)2009)

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

          ဒီရာသီတုပ္ေကြးေရာဂါ (Seasonal Influenza A(H1N1)2009)ကို တစ္ခ်ိန္က ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါ (Swine Flu) လို႔ ေခၚပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ၀က္နားမွာေနတဲ့သူေတြ၊ ၀က္ေမြးျမဴေရးသမားေတြ၊ တိရစၧာန္ေဆးကု ဆရာ၀န္ေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္ပါ။ ဒါေပမဲ့ အခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံေနရသူမွတစ္ဆင့္ အျခားလူမ်ားထံသို႔ လူလူခ်င္း ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔လာတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

 

>> ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

          ရာသီတုပ္ေကြးေရာဂါ (Seasonal Influenza A(H1N1)2009) ေၾကာင့္ ခံစားရေလ့ရွိတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ ပံုမွန္တုပ္ေကြးေရာဂါနဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။

•        အဖ်ားတက္ျခင္း

•        ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း

•        လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း

•        ႏွာရည္ယိုျခင္း

•        မ်က္လံုးနီရဲျခင္း၊ မ်က္ရည္က်ျခင္း

•        တစ္ကိုယ္လံုး ကိုက္ခဲျခင္း

•        ေခါင္းကိုက္ျခင္း

•        ေမာပန္းလြယ္ျခင္း

 

>> ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

          ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ အညစ္အေၾကးမ်ားကို ႐ွဴ႐ႈိက္မိျခင္း (သို႔) မသန္႔ရွင္းတဲ့ မ်က္ႏွာျပင္မွာရွိတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ားဟာ မ်က္လံုး၊ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္မွတစ္ဆင့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္ကာ ႏွာေခါင္း၊ လည္ေခာ်င္းနဲ႔ အဆုတ္နံရံမွာရွိတဲ့ ဆဲလ္ေတြကို ေရာဂါျဖစ္ေစပါတယ္။

          ၀က္သားစားျခင္းေၾကာင့္ေတာ့ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါ မျဖစ္ေစႏုိင္ပါဘူး။

 

>> ေရာဂါကူးစက္ႏုိင္ေျခမ်ားသည့္ အခ်က္မ်ား

          ရာသီတုပ္ေကြးေရာဂါ (Seasonal Influenza A(H1N1)2009) ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျမင့္တက္ေနတဲ့ ေနရာေဒသမ်ားသို႔ သြားေရာက္လည္ပတ္ပါက လူစည္ကားတဲ့ေနရာေတြမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါ ကူးစက္ႏုိင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

 

>> ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးမ်ား

•        နာတာရွည္ေရာဂါမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားလာျခင္း (ႏွလံုးေရာဂါ၊ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါ)

•        အဆုတ္ေရာင္ျခင္း

•        ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာ႐ံုေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚလာျခင္း (ဥပမာ - သတိလစ္ျခင္း)

•        အသက္႐ွဴရ ခက္ခဲျခင္း

 

>> ကုသမႈခံယူျခင္း

          H1N1 အပါအ၀င္ တုပ္ေကြးေရာဂါအမ်ားစုဟာ ေရာဂါေ၀ဒနာေတြ သက္သာေစရန္ လုပ္ဆာင္ဖို႔ပဲ လိုပါတယ္။ နာတာရွည္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါရွိတဲ့ လူနာမ်ားကိုမူ ဆရာ၀န္မွ လိုအပ္ေသာေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးရန္ ၫႊန္ၾကားပါလိမ့္မယ္။

          ေရာဂါေ၀ဒနာေတြ သက္သာေစဖို႔နဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ဖို႔အတြက္ ေရာဂါျဖစ္ၿပီး 1 ရက္၊ 2 ရက္အတြင္းမွာ ဗုိင္းရပ္စ္ပိုးသတ္ေဆး (Oseltamivir, Zanamivir) ေတြကို ေသာက္သံုးႏုိင္ေပမယ့္လည္း ေဆးယဥ္ပါးမႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္ပါတယ္။ 

 

>> လူေနမႈပံုစံႏွင့္ အိမ္သံုးေဆးၿမီးတိုမ်ား

          ဘယ္လိုတုပ္ေကြးမ်ိဳးပဲျဖစ္ျဖစ္ ေအာက္ပါတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစႏုိင္ပါတယ္။

•       အရည္မ်ားမ်ား ေသာက္သံုးေပးပါ - ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္မႈကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ေရ၊ အသီးေဖ်ာ္ရည္နဲ႔ စြပ္ျပဳတ္တို႔ကို ေသာက္သံုးႏုိင္ပါတယ္။

•       ေကာင္းစြာ အနားယူပါ - ေရာဂါပိုးေတြကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ကိုယ္ခံအားစနစ္ ေကာင္းမြန္ေစရန္ အိပ္ေရး၀ေအာင္ အိပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

•       အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားခ်က္နဲ႔အညီ ေသာက္သံုးပါ။

•       အဖ်ားႀကီးပါက ေရပတ္တိုက္ပါ။

 

>> ကာကြယ္ျခင္း

          ေရာဂါကာကြယ္ ထိန္းခ်ဳပ္တားဆီးေရးအဖြဲ႕ႀကီးက အသက္ 6 လအထက္ရွိတဲ့သူေတြအားလံုး တုပ္ေကြးေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးထိုးဖို႔ အႀကံျပဳထားပါတယ္။ H1N1 ကာကြယ္ေဆးကို ထိုးထားျခင္းျဖင့္ တုပ္ေကြးရာသီမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး 2-3 မ်ိဳးကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

          ကာကြယ္ေဆးကို ထိုးေဆး (သို႔) ႐ွဴေဆးအေနျဖင့္ ရႏုိင္ပါတယ္။ ႐ွဴေဆးကို အသက္ 2 ႏွစ္မွ 49 ႏွစ္အတြင္း ကိုယ္၀န္မရွိသူမ်ားသာ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ အသက္ 50 ႏွစ္အထက္ လူႀကီးမ်ား၊ အသက္ 2 ႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ား ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ား၊ ၾကက္ဥႏွင့္ ဓာတ္မတည့္သူမ်ား၊ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါရွိသူမ်ား၊ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္းေနသူမ်ား၊ အက္စ္ပရင္ ေသာက္သံုးေနသူမ်ားကိုမူ အသံုးမျပဳသင့္ေၾကာင္း တားျမစ္ထားပါတယ္။

          H1N1 တုပ္ေကြးေရာဂါ ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္အတြက္ -

•       ေနမေကာင္းပါက အိမ္၌သာ နားေနပါ - H1N1 တုပ္ေကြးသည္ လူလူခ်င္း ကူးစက္ႏုိင္တာေၾကာင့္ အဖ်ားက်ၿပီးလွ်င္လည္း အိမ္၌သာ နားေနသင့္ပါတယ္။

•       လက္ကို ေသခ်ာစြာ မၾကာခဏ ေဆးေၾကာပါ - ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရကို အသံုးျပဳၿပီး လက္ေဆးပါ။ (သို႔) မရရွိပါက အရက္ျပန္ပါတဲ့ လက္ေဆးရည္ကို အသံုးျပဳပါ။

•       ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့အခါမွာ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ကို အုပ္ထားပါ - လက္ေတြ မညစ္ပတ္ေစဖို႔ တစ္႐ွဴး (သို႔) လက္ကိုင္ပ၀ါကို အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။

•       အျခားသူမ်ားနဲ႔ ထိေတြ႕ျခင္းကို တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ၾကဥ္ပါ - လူစည္ကားတဲ့ေနရာမ်ားသို႔ မသြားပါႏွင့္။ တုပ္ေကြးရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲဆုိးက်ိဳးေတြ ခံစားရႏုိင္ဖို႔ အခြင့္အလမး္မ်ားတဲ့သူေတြဟာ အသက္ 5 ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ား၊ အသက္ 65 ႏွစ္အထက္ သက္ႀကီးရြယ္အုိမ်ား၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ နာတာရွည္ေရာဂါ ေ၀ဒနာသည္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

•       မိသားစု၀င္ အခ်င္းခ်င္း ထိေတြ႕မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ပါ - မိသားစု၀င္ထဲမွာ H1N1 ေရာဂါ ခံစားေနရသူတစ္ဦး ရွိပါက ထိုသူကို ျပဳစုရန္ တစ္ေယာက္တည္းကသာ တာ၀န္ယူထားသင့္ပါတယ္။

 

Dr. Thinzar Wynn (www.drmyanmar.com)