/
news/က်န္းမာေရး-z/သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ

သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

          သည္းေျခအိတ္ဆုိတာ ၀မ္းဗုိက္ရဲ႕ညာဘက္အျခမ္း၊ အသည္းရဲ႕ေအာက္နားမွာရွိတဲ့ သစ္ေတာ္သီး သဏၭာန္ ေသးငယ္တဲ့ အဂၤါအစိတ္အပုိင္းတစ္ခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သည္းေျခအိတ္ထဲမွာ အသည္းက ထုတ္လုပ္၍ အစာေခ်တဲ့ေနရာမွာ လုိအပ္တဲ့ သည္းေျခရည္ေတြကို သိမ္းဆည္းထားပါတယ္။

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာဆုိတာ ျဖစ္ေတာင့္ျဖစ္ခဲျဖစ္ၿပီး ေစာေစာစီးစီးအဆင့္မွာပင္ သိရပါက ေပ်ာက္ကင္းႏုိင္ေျခ မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္က်မွသာ သိရတဲ့အတြက္ ေရာဂါအေျခအေနက ဆုိးရြားေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာဟာ ဘာေရာဂါလကၡဏာမွ် မျပတဲ့အတြက္ ေရာဂါရွာေဖြဖုိ႔ အလြန္ပင္ ခက္ခဲပါတယ္။ ထို႔ျပင္ သည္းေျခအိတ္ဟာလည္း အသည္းရဲ႕ေအာက္ဘက္နားမွာ ျမႇဳပ္ေနတာေၾကာင့္ သတိမျပဳမိဘဲ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ ႀကီးထြားလာရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

>>    ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

•        ၀မ္းဗုိက္အထက္ပိုင္း ေအာင့္ျခင္း

•        ေလထျခင္း

•        အဖ်ားတက္ျခင္း

•        ကုိယ္အေလးခ်ိန္ က်ဆင္းျခင္း

•        ပ်ိဳ႕ျခင္း

•        အသား၀ါျခင္း၊ မ်က္စိ၀ါျခင္း

 

>>    ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသင့္သလဲ?

          စုိးရိမ္စရာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုကို သတိျပဳမိတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ခ်က္ခ်င္း သြားေရာက္ ျပသသင့္ပါတယ္။

 

>>    ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ေသခ်ာမသိေပမယ့္ သည္းေျခဆဲလ္ေတြ ေျပာင္းလဲလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတယ္ဆုိတာေတာ့ သိၾကပါတယ္။ ပံုမွန္ဆဲလ္ေတြလုိ ေသဆံုးျခင္း မရွိေတာ့ဘဲ အဆမတန္ ပြားမ်ားလာကာ ကင္ဆာက်ိတ္ျဖစ္လာေစ၍ သည္းေျခအိတ္အျပင္ အျခားေနရာမ်ားသုိပါ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေရာက္ရွိေစပါတယ္။

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ အမ်ားစုဟာ သည္းေျခအိတ္ရဲ႕ အတြင္းမ်က္ႏွာျပင္မွာရွိတဲ့ ဆဲလ္ေတြက ေနေလာင္ျဖစ္ပြားေလ့ရွိၿပီး adenocarcinoma အမ်ိဳးအစားလုိ႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ အမည္သတ္မွတ္ပံုကေတာ့ ဆဲလ္ေတြကို မွန္ဘီလူးေအာက္မွာၾကည့္ၿပီး ေတြ႕တဲ့အတုိင္း ေခၚေ၀ၚၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

>>    ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကို ျမင့္တက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

•        သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ပိုမုိျဖစ္ပြားေလ့ ရွိပါတယ္။

•        အသက္ႀကီးလာတာနဲ႔အမွ် သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျမင့္လာပါတယ္။

•        သည္းေျခ ေက်ာက္တည္ဖူးတဲ့သူေတြမွာ ပိုျဖစ္ေလ့ရွိေသာ္လည္း သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာဆုိတာ ရွားပါးကင္ဆာတစ္ခု ျဖစ္ေနတုန္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

•        သည္းေျခအိတ္၌ အသားပုိမ်ား ရွိျခင္း၊ ပိုး၀င္ဖူျခင္းေတြဟာ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကို ျမင့္တက္ေစႏုိင္ပါတယ္။

 

>>    ေရာဂါရွာေဖြျခင္း

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာကို သိႏုိင္ေစရန္ ေအာက္ပါစစ္ေဆးခ်က္မ်ားကို ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။

•        ေသြးစစ္ေဆးျခင္း - အသည္းရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ လူနာခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းကို ရွာေဖြႏုိင္ပါတယ္။

•        ပံုရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးျခင္းမ်ား - တယ္လီဗြီးရွင္းဓာတ္မွန္၊ ကြန္ပ်ဴတာဓာတ္မွန္၊ သံလုိက္လိႈင္းဓာတ္မွန္

 

>>    သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာအဆင့္ကို ခြဲျခားသတ္မွတ္ျခင္း

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာမွန္း ေသခ်ာတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ကင္ဆာအဆင့္ကိုသိဖုိ႔ ဆရာ၀န္မွ ႀကိဳးပမ္းပါလိမ့္မယ္။ ထုိသုိ႔သိမွသာ ေရာဂါရဲ႕ေရွ႕အလားအလာနဲ႔ ကုသမႈပံုစံေတြကို ဆံုးျဖတ္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာကို အဆင့္သတ္မွတ္ႏုိင္မယ့္ စစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့ -

•        ေရာဂါရွာေဖြျခင္းဆုိင္ရာ ခြဲစိတ္ကုသျခင္း - သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာဟာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနျခင္း ရွိ/မရွိကို သိႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ခြဲစိတ္ကုသရန္ ဆရာ၀န္မွ ညႊန္ၾကားပါလိမ့္မယ္။

          မွန္ေျပာင္းကို အသံုးျပဳၿပီး ခြဲစိတ္မႈကို ျပဳလုပ္မယ္ဆုိပါက ဒဏ္ရာေသးေသးေလးသာ ေပးဖို႔လုိအပ္ၿပီး ေသးငယ္လွတဲ့ ကင္မရာရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာရွိတဲ့ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကို ကင္ဆာပ်ံ႕ႏွံ႔ျခင္း ရွိ/မရွိကို သိႏုိင္ပါတယ္။

•        သည္းေျချပြန္မ်ားကို စစ္ေဆးျခင္း - သည္းေျချပြန္ထဲကို ဆုိးေဆးထုိးထည့္ကာ ဆုိးေဆးသြားရာ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္ကို ပံုရိပ္ေဖာက္စက္ရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ ၾကည့္႐ႈကာ လမ္းေၾကာင္းပိတ္ဆုိ႔ေနျခင္း ရွိ/မရွိကို သိႏုိင္ပါတယ္။

•        အျခားစစ္ေဆးမႈမ်ား - ကင္ဆာပ်ံ႕ႏွံ႔ေနျခင္း ရွိ/မရွိကို သိႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ လူနာအမ်ားစုဟာ စစ္ေဆးမႈ အမ်ားအျပားကို ျပဳလုပ္ဖုိ႔ လုိအပ္တတ္ပါတယ္။ ဥပမာ - ရင္ဘတ္နဲ႔ ၀မ္းဗုိက္ကြန္ပ်ဴတာဓာတ္မွန္၊ တယ္လီဗီြးရွင္းဓာတ္မွန္၊ အသည္းသံလုိက္လိႈင္းဓာတ္မွန္

 

>>    သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ အဆင့္မ်ား

•        အဆင့္ 1 - ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားသည္ သည္းေျခအိတ္ရဲ႕ အတြင္းနံရံ၌သာ ရွိေနေသးသည္။

•        အဆင့္ 2 - ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားသည္ သည္းေျခအိတ္ရဲ႕ အျပင္အလႊာကို ထုိးေဖာက္ ၀င္ေရာက္လာသည္။

•        အဆင့္ 3 - ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားသည္ အနီးအနားရွိ အဂၤါအစိတ္အပုိင္းတစ္ခုခု (အသည္း၊ အူသိမ္၊ အစာအိမ္) သုိ႔ ေရာက္ရွိကာ ျပန္ရည္ဖုမ်ားဆီသုိ႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနၿပီျဖစ္သည္။

•        အဆင့္ 4 - ကင္ဆာက်ိတ္ႀကီးေတြဟာ အနီးအနား အဂၤါအစိတ္အပုိင္းေတြမွာ ျဖစ္ေပၚေနကာ အရြယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ အက်ိတ္ေတြကလည္း အျခားေ၀းလံတဲ့အဂၤါေတြမွာ ျဖစ္ပြားေနတတ္ပါတယ္။

 

>>    ကုသမႈခံယူျခင္း

          ကုသမႈနည္းလမ္းဟာ ကင္ဆာအဆင့္၊ က်န္းမာေရးအေျခအေနနဲ႔ လူနာရဲ႕ေရြးခ်ယ္မႈအေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားပါတယ္။ ကနဦးကုသျခင္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ သည္းေျခအိတ္ကို ဖယ္ရွားပစ္ဖို႔ျဖစ္ၿပီး အကယ္၍ မျဖစ္ႏုိင္ပါက ေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔နဲ႔ သက္ေသာင့္သက္သာရွိဖို႔ကို ဦးစားေပး စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

>>    ေစာစီးစြာ သိရွိတဲ့ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာမ်ားအတြက္ ခြဲစိတ္ကုသမႈ နည္းလမ္းမ်ား

          သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာကို ေစာေစာစီးစီး သိပါက ခြဲစိတ္ကုသမႈ ခံယူတာဟာ အေကာင္းဆံုး နည္းလမ္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

•        သည္းေျခအိတ္ကို ဖယ္ရွားျခင္း - သည္းေျခအိတ္အတြင္းမွာပဲ ရွိေသးတဲ့ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာမ်ိဳး ဆုိပါက သည္းေျခအိတ္ကို ဖယ္ရွားလုိက္႐ံုျဖင့္ ကုသႏုိင္ပါတယ္။

•        သည္းေျခအိတ္ရဲ႕ အသည္းအစိတ္အပုိင္းအခ်ိဳ႕ကို ဖယ္ရွားျခင္း - အသည္းအတြင္းသုိ႔ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ား ေရာက္ရွိေနၿပီဆုိပါက သည္းေျခအိတ္အျပင္ အသည္းရဲ႕ အစိတ္အပုိင္းအခ်ိဳ႕နဲ႔ သည္းေျခအိတ္နားမွာရွိတဲ့ သည္းေျချပန္တုိ႔ကုိပါ ဖယ္ရွားပစ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

          ခြဲစိတ္ကုသမႈ ခံယူၿပီးေနာက္ အျခားကုသမႈေတြ လုိ/မလုိကေတာ့ ယခုအခ်ိန္ထိ တိတိက်က်ေျပာလုိ႔ မရေသးပါဘူး။ အခ်ိဳ႕ဆရာ၀န္ေတြကေတာ့ ခြဲစိတ္ၿပီးေနာက္ ေဆးသြင္းျခင္း၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျဖင့္ ကုသျခင္းတုိ႔ကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ရန္ ညႊန္ၾကားတတ္ပါတယ္။ မည္သည့္ကုသမႈမ်ိဳးကိုမဆုိ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆုိးက်ိဳးေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားကာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ ေသခ်ာတုိင္ပင္၍ ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။

 

>>    ေနာက္က်မွသိရတဲ့ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာအတြက္ ကုထံုးမ်ား

          အျခားအဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ားသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ ကင္ဆာကို ခြဲစိတ္မႈခံယူ႐ံုျဖင့္ မကုသႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါလကၡဏာေတြ သက္သာေစဖုိ႔နဲ႔ သက္ေသာင့္သက္သာရွိဖို႔ကို ဆရာ၀န္ေတြက အဓိကထား လုပ္ေဆာင္ေလ့ ရွိပါတယ္။ နည္းလမ္းေတြကေတာ့ -

•        ေဆးသြင္းကုသျခင္း - ဓာတုပစၥည္းေတြရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

•        ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျဖင့္ ကုသျခင္း - အလြန္ျပင္းတဲ့စြမ္းအင္းေတြကို အသံုးျပဳ၍ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို ဖယ္ရွားရွင္းလင္းပစ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

•        ေဆးအသစ္မ်ားကို စမ္းသပ္အသံုးျပဳျခင္း

 

>>    ပိတ္ဆုိ႔ေနတဲ့ သည္းေျချပြန္မ်ားကို ေကာင္းမြန္ေအာင္ ျပန္လည္ျပဳျပင္ျခင္း

          ေနာက္ဆံုးအဆင့္ေရာက္ေနတဲ့ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာသည္ သည္းေျချပြန္မ်ားကို ပိတ္ဆုိ႔ေစကာ ေနာက္ဆက္တြဲဆုိးက်ိဳးေတြကို ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သည္းေျချပြန္ေတြကို ပြင့္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းဟာ မ်ားစြာသက္သာရာ ရေစပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ဟာ ပိတ္ေနတဲ့ေနရာမွာ သတၱဳျပြန္တစ္ေခ်ာင္း ထည့္ေပးတာျဖစ္ျဖစ္၊ ပိတ္ဆုိ႔ေနတဲ့အပုိင္းကို ျဖတ္ပစ္၍ အေကာင္းအပုိင္းမ်ားကို ျပန္ဆက္ေပးတာျဖစ္ျဖစ္ ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။

 

Dr. Thinzar Wynn (www.drmyanmar.com)