/
news/က်န္းမာေရး-z/အစာအိမ္လႈပ္ရွားမႈ-အားနည္းျခင္း

အစာအိမ္လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္း

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

          အစာအိမ္မွာရွိတဲ့ ၾကြက္သားေတြရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေတြ ပံုမွန္အတိုင္းမျဖစ္ဘဲ မေကာင္းတဲ့အေျခအေနကို အစာအိမ္လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတယ္လို႔ ေခၚဆိုၾကပါတယ္။ သာမန္အားျဖင့္ အစာအိမ္ထဲက အစာေတြ အူလမ္းေၾကာင္းထဲကို ေရာက္ဖို႔ရာ ၾကြက္သား ညႇစ္အားေကာင္းေကာင္းရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈေတြ ေႏွးေကြးေနပါက အစာေတြကို ကုန္စင္ေအာင္ ညႇစ္ခ်ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

          အခ်ိဳ႕ေသာ အကုိက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား၊ စိတ္က်ေရာဂါ ကုသေဆးမ်ား၊ ေသြးတိုးက်ေဆးမ်ား၊ ဓာတ္မတည့္ျခင္းအတြက္ ကုသေသာေဆးမ်ား စသည္တို႔ဟာ အစာေျခႏႈန္းကို ေႏွးေကြးေစကာ အလားတူ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ခံစားရတတ္ပါတယ္။ အရင္ကတည္းက အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတဲ့သူေတြက အထက္ပါေဆး၀ါးမ်ားကို ေသာက္သံုးမိပါက ေရာဂါအေျခအေနကို ပိုဆိုးေစႏိုင္ပါတယ္။

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္းဟာ ပံုမွန္အစာေခ်ျခင္းကို အေႏွာင့္အယွက္ ေပးတဲ့အတြက္ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္တက္ျခင္းနဲ႔ အာဟာရမျပည့္၀မႈတို႔ကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းအရင္းကို တိတိက်က် မသိေသာ္လည္း ဆီးခ်ိဳေရာဂါရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ ျဖစ္ႏုိင္သလို ခြဲစိတ္ကုသမႈ ခံယူၿပီးတဲ့ အခါေတြမွာလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္းအတြက္ ကုထံုး တိတိက်က် မရွိေပမယ့္ ေဆး၀ါးမ်ားရဲ႕ အကူအညီနဲ႔အတူ အစားအေသာက္ပံုစံကို ေျပာင္းလဲလိုက္ျခင္းျဖင့္ သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

 

>> ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

•        ပ်ိဳ႕ျခင္း

•        အန္ျခင္း

•        အစာ အနည္းငယ္စား႐ံုမွ်ျဖင့္ ဗိုက္ျပည့္ျခင္း

•        ၿပီးခဲ့တဲ့ နာရီပိုင္းက စားခဲ့တဲ့အစားအစာမ်ားကို မေၾကညက္ဘဲ ျပန္အန္ျခင္း

•        ရင္ပူျခင္း

•        ေလပြေလထျခင္း

•        ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း

•        ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ ေျပာင္းလဲျခင္း

•        အစာ စားခ်င္စိတ္ မရွိျခင္း

•        ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ဆင္းျခင္းႏွင့္

•        အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း

          အစာအိ္မ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတဲ့ေရာဂါ ခံစားေနရတဲ့သူ အမ်ားစုဟာ ထူးျခားတဲ့ မည္သည့္ေရာဂါ လကၡဏာမွ် မခံစားတတ္ေပ။

 

Kremil-S 1

>> ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

          ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ေသခ်ာမသိရေပမယ့္ အစာအိမ္ ၾကြက္သားေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ အာ႐ံုေၾကာ (vagus nerve) ပ်က္စီးသြားလို႔,လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။

          Vagus အာ႐ံုေၾကာဟာ အစာအိမ္ရဲ႕ ၾကြက္သားေတြကို ညႇစ္ဖို႔နဲ႔ အစာေတြကို အူလမ္းေၾကာင္းအတြင္း တြန္းခ်ဖို႔အတြက္ အခ်က္ေပးလမ္းၫႊန္ခ်က္ေတြကို သယ္ေဆာင္လာမႈ အပါအ၀င္ အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းစနစ္ရဲ႕ ႐ႈပ္ေထြးတဲ့ ျဖစ္စဥ္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္ပါတယ္။ ထိုအာ႐ံုေၾကာ ပ်က္စီးသြားပါက အစာအိမ္ၾကြက္သားေတြဆီသို႔ အခ်က္ေပးလမ္းၫႊန္ခ်က္ေတြ မပို႔ေပးႏိုင္ေတာ့တာေၾကာင့္ အစာေတြကို ေခ်ဖ်က္ဖို႔ရာ အူလမ္းေၾကာင္းအတြင္းသို႔ မေရာက္ေတာ့ဘဲ အစာအိမ္ထဲမွာပဲ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ရွိေနပါတယ္။

          ဆီးခ်ိဳကဲ့သို႔ ေရာဂါမ်ား၊ အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ခြဲစိတ္ကုသမႈမ်ားေၾကာင့္ vagus အာ႐ံုေၾကာ ပ်က္စီးတတ္ပါတယ္။

 

>> ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျမင့္တက္ေစတဲ့အခ်က္မ်ား

•        ဆီးခ်ိဳေရာဂါ

•        ၀မ္းဗိုက္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခြဲစိတ္မႈမ်ား

•        ေရာဂါပိုး ၀င္ေရာက္ျခင္း (အထူးသျဖင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး)

•        အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈကို ေႏွးေကြးေစေသာေဆးမ်ား (ဥပမာ - အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးအခ်ိဳ႕)

•        တြယ္ဆက္တစ္သွ်ဴးေရာဂါ (Scleroderma)

•        အာ႐ံုေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား (ဥပမာ - ပါကင္ဆန္ေရာဂါ)

•        သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္း

          အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္ ပို၍ျဖစ္ႏုိင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

 

>> ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးမ်ား

•        ျပင္းထန္စြာ ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ျခင္း - အဆက္မျပတ္ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္းေၾကာင့္ ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။

•        အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း - အစာ ေကာင္းေကာင္းမစားတာ (သို႔) ပ်ိဳ႕အန္ျခင္းေၾကာင့္ အာဟာရဓာတ္ေတြကို ေကာင္းစြာ မစုပ္ယူႏုိင္တာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

•        အစာမ်ားကို မေခ်ဖ်က္ႏိုင္ဘဲ အစာအိမ္အတြင္း၌ ဒီအတိုင္း ရွိေနျခင္း - အစာအိမ္က မေခ်ဖ်က္ႏိုင္တဲ့ အစာေတြဟာ အစာလံုးျဖစ္သြားၿပီး ပ်ိဳ႕အန္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ အကယ္၍ ထိုအစာလံုးက အူထဲမွာ ပိတ္ဆို႔ေနပါက အသက္အႏၲရာယ္ပင္ ရွိႏုိင္ပါတယ္။

•        မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ ေျပာင္းလဲျခင္း - အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္းဟာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို မျဖစ္ေစႏုိင္ေပမယ့္ အူသိမ္ထဲသို႔ အစာေရာက္ရွိတဲ့ႏႈန္းနဲ႔ ပမာဏဟာ မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲေနတာေၾကာင့္ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏကို ေျပာင္းလဲေစကာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို ပိုဆိုးေစတတ္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္အေနနဲ႔ ဆီးခ်ိဳထိန္းသိမ္းမႈ မေကာင္းျခင္းေၾကာင့္လည္း အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈကို ပိုမိုဆိုးရြားေစႏုိင္ပါတယ္။

•        အသက္ရွင္ ေနထိုင္မႈ ဘ၀စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို မျပည့္မီျခင္း - ေရာဂါလကၡဏာေတြ ေပၚလာတဲ့အခ်ိန္ဆို လုပ္ငန္းခြင္မွာသာမက အျခားတာ၀န္ယူမႈအပိုင္းေတြမွာပါ အခက္အခဲ ေတြ႕ေစႏုိင္ပါတယ္။

Kremil-S 2

>> ေရာဂါ ရွာေဖြျခင္း

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ ေႏွးေကြးျခင္းကို ေရာဂါအမည္တပ္ရန္ အလားတူေ၀ဒနာေတြ ခံစားရႏုိင္တဲ့ အျခားအေၾကာင္းအရင္းေတြကို ဖယ္ထုတ္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ စစ္ေဆးမႈေတြကို ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

•        အစာေခ်ဖ်က္ႏႈန္းကို တုိင္းတာျခင္း

•        အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း အေပၚပိုင္းကို မွန္ေျပာင္းထည့္ၾကည့္ျခင္း

•        တယ္လီဗြီးရွင္း ဓာတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း

•        အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း အေပၚပိုင္းကို ေဘရီယမ္ဓာတ္မွန္ အတြဲလိုက္႐ိုက္ျခင္း

 

>> ကုသမႈခံယူရန္ နည္းလမ္းမ်ား

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္း ကုထံုးကို စတင္ရန္အတြက္ ျဖစ္ပြားရတဲ့ ေနာက္ခံအေၾကာင္းအရင္းကို ဦးစြာကုသရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ အကယ္၍ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ကို ထိန္းသိမ္းရန္ ဆရာ၀န္မွ အကူအညီေပးပါလိမ့္မယ္။

 

>> စားေသာက္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္း

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတာကို ကုသရျခင္းရဲ႕ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အာဟာရဓာတ္ လံုေလာက္ေနေစဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ စားေသာက္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲလိုက္႐ံုျဖင့္ သက္သာသြားေလ့ ရွိတာေၾကာင့္ အစားအေသာက္ ေျပာင္းလဲျခင္းကို ပထမဆံုးအဆင့္အေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္။ စားေသာက္မႈ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးကာ အာဟာရဓာတ္ လံုေလာက္စြာ ရရွိႏုိင္၍ အစာေၾကလြယ္တဲ့ အစားအစာေတြကို ေရြးခ်ယ္စားေသာက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြရဲ႕ လမ္းၫႊန္ခ်က္အခ်ိဳ႕မွာ -

•        အစားကို နည္းနည္းခ်င္းစီ မၾကာခဏ စားေပးပါ။

•        အစာကို ေၾကညက္ေအာင္ ၀ါးစားပါ။

•        ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို အစိမ္းစားမယ့္အစား ခ်က္ျပဳတ္ၿပီးမွ စားသံုးပါ။

•        အမွ်င္ဓာတ္မ်ားတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္နဲ႔ သစ္သီးေတြျဖစ္တဲ့ လိေမၼာ္သီး၊ ပန္းေဂၚဖီစိမ္းတို႔ စားသံုးျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        အဆီပါ၀င္မႈနည္းတဲ့ အစားအစာေတြကိုသာ ေရြးခ်ယ္ပါ။

•        အရည္ေတြက အစာေခ်ရ လြယ္တာေၾကာင့္ စြပ္ျပဳတ္နဲ႔ အႏွစ္ေတြကို မ်ားမ်ားစားေပးပါ။

•        တစ္ေန႔လွ်င္ ေရ 1 လီတာမွ 1 လီတာခြဲထိ ေသာက္ပါ။

•        အစာစားၿပီးတိုင္း လမ္းေလွ်ာက္ပါ။

•        ကာဗြန္ပါတဲ့ အခ်ိဳရည္၊ အရက္နဲ႔ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        အစာစားၿပီး 2 နာရီအတြင္း လဲေလ်ာင္းျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        ဗီတာမင္အစံုပါ၀င္တဲ့ အားေဆးေတြကို တစ္ေန႔ 1 လံုး မွီ၀ဲပါ။

 

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတဲ့သူေတြ စားသင့္တဲ့ အစားအစာအခ်ိဳ႕မွာ -

>> ကစီဓာတ္ ပါ၀င္ေသာ အစားအစာမ်ား

•        ေျမပဲ၊ အေစ့အဆံေတြ မပါ၀င္တဲ့ ေပါင္မုန္႔ျဖဴ

•        ဒိုးနပ္ေပါင္မုန္႔

•        ကိတ္မုန္႔

•        ဂ်ံဳျပား

•        ေခါက္မုန္႔

•        ဂ်ံဳ (သို႔) ဆန္နဲ႔လုပ္တဲ့ ပတ္ဖ္

•        ခရင္မ္

•        မုန္႔ၾကြပ္

•        အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ

•        အာလူးေခ်ာင္းမီးဖုတ္

•        ထမင္း

•        ဂ်ံဳျပားေခါက္ဆြဲ

 

>> ပ႐ိုတင္း ပါ၀င္ေသာ အစားအစာမ်ား

•        အဆီနည္းတဲ့ အမဲသား၊ ၀က္သား (အေၾကာ္ မဟုတ္ပါ)

•        အေရခြံမပါတဲ့ ၾကက္သား (သို႔) ၾကက္ဆင္သား (အေၾကာ္ မဟုတ္ပါ)

•        ကဏန္း၊ ပုစြန္ထုပ္၊ ပုစြန္ေက်ာ့၊ ခ႐ု၊ ကမာ၊ ဂံုး

•        တူနာပါး

•        အနံ႔မျပင္းတဲ့ ဒိန္ခဲ

•        ၾကက္ဥ

•        တို႔ဖူး

•        ဟင္းအႏွစ္မ်ား

 

>> ဟင္းသီးဟင္းရြက္နဲ႔ သစ္သီးမ်ား

•        ကေလးစားႏုိင္ေသာ အသစ္အရြက္နဲ႔ သစ္သီး၀လံမ်ား

•        ခရမ္းခ်ဥ္သီး အႏွစ္၊ ေဖ်ာ္ရည္၊ အခ်ဥ္ရည္

•        ခ်က္ျပဳတ္ထားေသာ မုန္လာဥနီ

•        ခ်က္ျပဳတ္ထားေသာ သၾကားမုန္လာ

•        ခ်က္ျပဳတ္ထားေသား မႈိ

•        ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေဖ်ာ္ရည္

•        ဟင္းသီးဟင္းရြက္စြပ္ျပဳတ္

•        သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္မ်ား

•        ပန္းသီးအႏွစ္

•        ငွက္ေပ်ာသီး

•        မက္မြန္သီးႏွင့္ သစ္ေတာ္သီး စည္သြတ္ဘူး

 

>> ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းမ်ား

•        ႏြားႏို႔

•        သစ္သီး မပါ၀င္တဲ့ ဒိန္ခ်ဥ္

•        ပူတင္း

•        ေအးခဲထားေသာ ဒိန္ခ်ဥ္

 

>> ေဆး၀ါးမ်ား

          အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းတာကို ကုသေပးႏိုင္တဲ့ ေဆး၀ါးေတြကေတာ့ -

•        အစာအိမ္ ၾကြက္သားေတြကို လႈံ႕ေဆာ္ႏိုင္တဲ့ေဆးမ်ား (ဥပမာ - Metoclopromide)

•        ပ်ိဳ႕အန္ျခင္းကို သက္သာေစႏုိင္ေသာေဆးမ်ား (ဥပမာ - Prochlorperazine)

 

>> ခြဲစိတ္ကုသျခင္း

          ေရာဂါလကၡဏာ အလြန္ဆိုးရြားေနတဲ့သူေတြ ဆိုရင္ေတာ့ အစာအိမ္ထဲ (သို႔) အူလမ္းေၾကာင္းထဲကို အစာျပြန္ထည့္ဖို႔ ဆရာ၀န္ေတြက ၫႊန္ၾကားေလ့ရွိပါတယ္။ အစာျပြန္ ထည့္ထားျခင္းျဖင့္ အစာေတြဟာ အေရျပားမွတစ္ဆင့္ အူအတြင္းသို႔ တန္းေရာက္သြားတတ္ပါတယ္။ ထိုကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္ျခင္းဟာ ယာယီျဖစ္၍ ေ၀ဒနာဆိုးဆိုးရြားရြား ခံစားေနရသူေတြ၊ ဆီးခ်ိဳမထိန္းႏုိင္တဲ့သူေတြမွာ လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။  

 

>> အစာအိမ္ၾကြက္သားေတြကို လွ်ပ္စစ္ျဖင့္ လႈံ႕ေဆာ္ႏိုင္မယ့္စက္ ထည့္သြင္းျခင္း

          အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနက ထိုစက္ကို အစားအေသာက္ေျပာင္းမႈ (သို႔) ေဆး၀ါးမ်ားေၾကာင့္ ေ၀ဒနာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခံစားေနရသူေတြ၌သာ ထည့္သြင္းရန္ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။

          စက္ရဲ႕လုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ အစာအိမ္ ၾကြက္သားေတြကို လွ်ပ္စစ္လႈိင္းျဖင့္ လႈံ႕ေဆာ္ျခင္းအားျဖင့္ အစာေခ်ဖ်က္ရာတြင္ ပိုမိုလ်င္ျမန္ေစပါတယ္။ လက္ရွိမွာေတာ့ ထိုစက္ဟာ ႀကီးလြန္းတဲ့အျပင္ သက္ေသာင့္သက္သာ မရွိတာေၾကာင့္ ေလ့လာစမ္းသပ္မႈအဆင့္မွာသာ ရွိေနပါေသးတယ္။

 

>> ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္း

          ေဆးလိပ္ ေသာက္သံုးတတ္ပါက ေဆးလိပ္ ျဖတ္ပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ အစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ ေႏွးေကြးတာကို ကုသရာမွာ တိုးတက္မႈႏႈန္း ေႏွးေကြးေစႏုိင္ပါတယ္။

          ထို႔ျပင္ အ၀လြန္ေရာဂါ ရွိတဲ့သူေတြဟာလည္း ေရာဂါအေျခအေန သက္သာေကာင္းမြန္ဖို႔ ပိုမိုေႏွးေကြးတတ္ပါတယ္။

 

Dr. Thinzar Wynn (www.drmyanmar.com)