ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်သွေးအားမနည်းအောင်

၃။ အာဟာရမျှမျှတတစားပါ။

ကိုယ်​ဝန်​​ဆောင်​အမျိုးသမီးအများစုဟာလည်​း အစားအစာကို မျှမျှတတစုံစုံလင်​လင်​စား​ပေးခြင်​းအားဖြင်​့ သံဓာတ်​နဲ့​ဖောလစ်​အက်​ဆစ်​လုံလုံ​လောက်​​လောက်​ ရရှိနိုင်​တယ်​။ ဒီဓာတ်​​တွေများတဲ့ အစားအ​သောက်​​တွေက​တော့

♦ ကြက်​၊ဘဲ

♦ ငါး

♦ အနီ​ရောင်​အသား​တွေ

♦ ပဲ

♦ အ​စေ့အဆံ​တွေ

♦ အစိမ်​းရင်​့​ရောင်​အသီးအရွက်​​တွေ

♦ ဓာတ်​​တွေဖြည်​့စွက်​ထားတဲ့cerealမနက်​စာ

♦ ဥအမျိုးမျိုး

♦ ငှက်​​ပျောသီး၊ ဖရဲသီးလိုအသီးမျိုး​တွေပါပဲ။

တိရစၦာန်​​တွေက​နေရတဲ့ သံဓာတ်​ကို စုပ်​ယူရလွယ်​ကူတယ်​။ အပင်​က​နေရတဲ့သံဓာတ်​​ဆိုရင်​​တော့ စုပ်​ယူမှုအား​ကောင်​း​အောင်​ ခရမ်​းချဉ်​သီး၊ လိ​မေ္မာ်​သီးစသဖြင်​့ ဗီတာမင်​စီများတဲ့အစားအစာ​တွေနဲ့ တွဲစား​ပေးသင်​့တယ်​။

တစ်​ခါတစ်​​လေ သံဓာတ်​အား​ဆေး​သောက်​ရုံ​လောက်​နဲ့ သံဓာတ်​များလာဖု့ိ မလွယ်​ကူလှဘူး။ တစ်​ခြားဘယ်​နည်​း​တွေနဲ့ သံဓာတ်​ဖြည်​့ရမလဲဆိုတာကို​တော့ ဆရာဝန်​နဲ့တိုင်​ပင်​ပါ။

အရမ်​းဆိုးတဲ့အ​ခြေအ​နေမျိုးမှာ​တော့ သံဓာတ်​ထိုး​ဆေး​ထိုးတာ၊ ​သွေးသွင်​းတာမျိုး လုပ်​ဖို့လိုတယ်​။

** ​သွေးအားနည်​း​စေနိုင်​တဲ့အ​ကြောင်း​ရင်​း​တွေက​တော့ **

တကယ်​လို့

♦ က​လေးအများကြီး​မွေးဖူးတာ

♦ ကိုယ်​ဝန်​၂ခါနဲ့အထက်​​တစ်​ဆက်​တည်​းလွယ်​တ

♦ သံဓာတ်​များတဲ့အစားအ​သောက်​​တွေလုံလုံ​လောက​်​​လောက်​မစားတာ

♦ ကိုယ်​ဝန်​မ​ဆောင်​မီ​သွေးအများကြီးဆင်​းတာ

♦ မနက်​ခင်​းအရမ်​းပျို့အန်​တာ​တွေ ရှိခဲ့ရင်​ ​သွေးအားနည်​းနိုင်​​ခြေ ပိုများတယ်​။

​သွေးအားနည်​းခြင်​းရဲ့လက္ခဏာ​တွေက​တော့

အနည်​းအကျဉ်​း​လောက်​​သွေးအားနည်​းတာ​လောက်​က​တော့ ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်​ဘူး။ နည်​းနည်​းပိုဆိုးလာရင်​​တော့

♦ နုံး​နေ​တာ၊ အားနည်​း​နေတာ

♦ ဖြူ​ ​ဖျော့​နေတာ

♦ အသက်​ရှူ မဝတာ၊ ရင်​တုန်​တာ၊ ရင်​ဘတ်​​အောင်​့တာ

♦ ​ခေါင်​းမူးမိုက်​တာ

♦ ​ခြေ​တွေလက်​​တွေ​အေးစက်​လာတာ

♦ အမှိုက်​​တွေ၊ ရွှံ့​တွေ၊ ​ကော်​မှုန်​့​တွေလိုမျိုး မစားသင်​့တာ​တွေကို စားချင်​လာတာမျိုး ဖြစ်​တတ်​တယ်​။

ဒီလက္ခဏာ​တွေအားလုံးခံစားရတာပဲဖြစ်​ဖြစ်​၊ လုံးလုံးမခံစားရတာပဲဖြစ်​ဖြစ်​ ဖြစ်​နိုင်​တယ်​။ ကိုယ်​ဝန်​အပ်​ချိန်​မှာ ​သွေးစစ်​​ဆေးတဲ့အခါ ​သွေးအားနည်​းမနည်​းပါ တစ်​ခါတည်​းစစ်​​ဆေးပြီးသားဖြစ်​တာ​ကြောင်​့ စိတ်​ပူစရာ​တော့ မလိုပါဘူး။ ကိုယ်​ဝန်​အ​စောပိုင်​းမှာ တစ်​ခါစစ်​​ဆေးသလို ​မွေးခါနီးအချိန်​မှာလည်​း စစ်​​ဆေးသင်​့တယ်​။

တကယ်​လို့ အ​ပေါ်မှာ​ပြောခဲ့တဲ့လက္ခဏာ​တွေ ရှိလာခဲ့ရင်​ ဆရာဝန်​နဲ့ချက်​ချင်​းပြပါ။

နိဂုံးချုပ်​ရမယ်​ဆိုရင်​

ကိုယ်​ဝန်​​ဆောင်​စဉ်​မှာဖြစ်​ဖြစ်​၊ ကိုယ်​ဝန်​​ဆောင်​ဖို့ ကြိုးစား​နေချိန်​မှာပဲဖြစ်​ဖြစ်​ သံဓာတ်​၊ ​ဖောလစ်​အက်​ဆစ်​နဲ့ ဗီတာမင်​ဘီ12လုံလုံ​လောက်​​လောက်​ရရှိဖို့ လိုအပ်​တယ်​။ အာဟာရပြည့်​ပြည့်​ဝဝစားပါ။ ​သွေးအားနည်​းခြင်​းလက္ခဏာ​တွေ ခံစားလာရရင်​လည်​း ဆရာဝန်​နဲ့တိုင်​ပင်​သင်​့တယ်​။

ဘယ်​​တော့မှ ကိုယ်​့ဟာကိုယ်​ ​ရောဂါနာမည်​တပ်​ဖို့ မကြိုးစားနဲ့​နော်​။ ဆရာဝန်​မ​ပြောဘဲ သံဓာတ်​အား​ဆေး​တွေမ​သောက်​သင်​့ဘူး။ သံဓာတ်​အားနည်​းမနည်​းကို ​သေချာစစ်​​ဆေးပြီး ဆရာဝန်​က ဘယ်​​လောက်​​သောက်​ရမလဲဆိုတာ ညွှန်​ကြားပါလိမ်​့မယ်​။

Dr. Mya Phoo Ngon (www.drmyanmar.com)

(Unicode)

ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျဟာ တဈယောကျနဲ့တဈယောကျ မတူညီတတျကွဘူး။ ဒါပမေယ့ျ တဈခြို့အရာတှကေတော့ ကွိုတငျမြှောျမှနျးထားလို့ရတယျ။ သှေးအားနညျးနိုငျခွမြေားတာကတော့ ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျဖွဈနကြေ အခွအေနတေဈခုပါပဲ။

ခန်ဓာကိုယျမှာရှိတဲ့တဈရှူးတှထေဲကို အောကျဆီဂငြျသယျယူပေးဖို့ သှေးနီဥလုံလုံလောကျလောကျ မရှိတာကို သှေးအားနညျးတယျလို့ ခေါျတယျ။ နညျးနညျးပါးပါးသှေးအားနညျးတာက နုံးနရေုံလောကျနဲ့ပဲ လာနိုငျပမေယ့ျ သှေးအားပိုပိုနညျးလာမယျ၊ မကုဘဲထားမယျဆိုရငျ ရောဂါလက်ခဏာတှေ ပိုဆိုးလာပါလိမ့ျမယျ။ ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျမှာ သှေးအားနညျးတာဟာ ကလေးကို လမစေ့ပေါငျမပွည့ျဖွဈစနေိုငျပွီးတော့ အမသေနှေုနျးကိုလညျး မြားစနေိုငျတယျ။

ဒီလိုနောကျဆကျတှဲဆိုးကြိုးတှမေဖွဈရလအေောငျ သှေးအားနညျးခွငျးအမြိုးမြိုး၊ သှေးအားနညျးခွငျးရဲ့ လက်ခဏာတှေ၊ ကုသနညျးအမြိုးမြိုးတှကေို သိထားဖို့လိုတယျ။

ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျမှာဘာလို့သှေးအားနညျးရတာလဲ?

ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျမှာ အမြိုးသမီးအတောျမြားမြား အနညျးနဲ့အမြားသှေးအားနညျးလေ့ရှိတယျ။ ဒါပမေယ့ျ တဈခါတဈလေ ကုဖို့လိုလောကျအောငျ ဆုးိလာတတျတယျ။ အောကျဆီဂငြျကိုတဈကိုယျလုံးကိုသယျပို့ပေးမယ့ျ သှေးနီဥမလုံလောကျတဲ့အခါ ကိုယျတှငျးအငျ်ဂါတှနေဲ့ ကိုယျခန်ဓာလုပျငနျးဆောငျတာတှအေပေါျ သကျရောကျမှုတှေ ရှိလာတတျတယျ။

သှေးအားနညျးခွငျးအမြိုး၄၀၀ကြောျတောငျရှိတယျတဲ့နောျ။ ဖွဈစတေဲ့အကွောငျးရငျးတှလေညျး အမြားကွီးရှိတာပေါ့။

>> သံဓာတျအားနညျးခွငျး

သှေးအားနညျးစတေဲ့ အမြားဆုံးအကွောငျးရငျးကတေ့ာ သံဓာတျအားနညျးနတောပါပဲ။ ၁၅%ကနေ ၂၅%သော ကိုယျဝနျဆောငျအမြိုးသမီးတှမှော ဒီလိုသှေးအားနညျးတတျတယျ။ သံဓာတျလြော့နညျးနတေဲ့အခါ haemoglobinလို့ခေါျတဲ့ သှေးအားအမှတျကိုလညျး ပုံမှနျအတိုငျးမထုတျလုပျနိုငျတော့ဘူးပေါ့။

ကိုယျဝနျဆောငျနခြေိနျမှာ ကလေးအတှကျ အစာအာဟာရ လုံလုံလောကျလောကျရအောငျ ကိုယျခန်ဓာက ပိုပိုပွီးတော့ အလုပျလုပျရတယျ။ ဒါကွောင့ျ သှေးပမာဏကလညျး ၃၀%ကနေ ၅၀%လောကျအထိကို မြားလာတတျတယျ။ ဒီလိုသှေးပမာဏမြားလာတာကွောင့ျ အောကျဆီဂငြျနဲ့ အစာအာဟာရတှကေို မြားမြားသယျဆောငျပေးနိုငျတယျ။

>> ဖောလဈအကျဆဈ(folate)ဓာတျအားနညျးခွငျး

ဖောလဈအကျဆဈဓာတျအားနညျးတာဟာလညျး အဖွဈမြားတဲ့ အကွောငျးရငျးတဈခုပါပဲ။ ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျမှာ ဖောလဈအကျဆဈဓာတျပိုလိုအပျတယျ။ ဒါကွောင့ျ ကိုယျဝနျမဆောငျခငျကတညျးကကို ဖောလဈအကျဆဈဖွည့ျစှကျအားဆေးသောကျပေးသင့ျတယျ။ ဖောလဈအကျဆဈဆိုတာ ကိုယျဝနျဆောငျစဉျမှာ အာရုံကွောပွှနျမထိခိုကျအောငျ ကာကှယျပေးတဲ့ ဗီတာမငျတဈမြိုးဖွဈတာကွောင့ျ သောကျသင့ျတဲအားဆေးတဈမြိုးပါပဲ။

>> ဗီတာမငျဘီ12အားနညျးခွငျး

သှေးနီဥတှထေုတျလုပျဖို့အတှကျ ဗီတာမငျဘီ12လညျး လိုအပျတယျ။ တဈခြို့အမြိုးသမီးတှမှော ဗီတာမငျဘီ12ထုတျဖို့ အခကျအခဲဖွဈတတျကွတယျ။ ဖောလဈအကျဆဈခြို့တဲ့မှုနဲ့ ဗီတာမငျဘီ12ခြို့တဲ့မှုဟာ ပေါငျးပွီးတှေ့ရတတျတယျ။ ဘယျသှေးအားနညျးခွငျးအမြိုးအစားဖွဈနလေဲဆိုတာသိဖို့ သှေးစဈခကြျတှလေုပျဖို့လိုတယျ။

** ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျမှာသှေးအားမနညျးရအောငျ **

မြားသောအားဖွင့ျတော့ ကိုယျဝနျဆောငျခြိနျ သှေးအားမနညျးအောငျ ကာကှယျပေးလို့ရတယျ။ သှေးနီဥပမာဏပုံမှနျဖွဈအောငျ ဒီနညျးလမျး၃ခုကို လိုကျနာလုပျဆောငျကွည့ျပါနောျ။

၁။ ကိုယျဝနျဆောငျစဉျ ဗီတာမငျအားဆေး

ကိုယျဝနျဆောငျစဉျ သောကျသင့ျတဲ့ဗီတာမငျတှကေတော့ သံဓာတျနဲ့ဖောလဈအကျဆဈပါ။ ဗီတာမငျအားဆေးတှကေို တဈနေ့၁လုံးသောကျပေးရုံနဲ့တငျ သှေးနီဥတှလေုံလုံလောကျလောကျ ရရှိနိုငျပါလိမ့ျမယျနောျ။

၂။ သံဓာတျဖွည့ျစှကျအားဆေး

သံဓာတျအားနညျးနကွေောငျးတှေ့ရရငျ ပုံမှနျသောကျနကြေ ဗီတာမငျအားဆေးတှအေပွငျ သံဓာတျအားဆေးလေးတှပေါ ထည့ျသောကျပေးဖို့လိုတယျ။ ကိုယျဝနျဆောငျအမြိုးသမီးတဈယောကျဟာ တဈနေ့ကို သံဓာတျ၂၇မီလီဂရမျလိုအပျတယျ။ သောကျတဲ့သံဓာတျအားဆေးပေါျမူတညျပွီး ဆေးပမာဏကှာခွားလိမ့ျမယျ။ ဘယျလောကျသောကျမလဲဆိုကတော့ ဆရာဝနျနဲ့ တိုငျပငျပါ။

သံဓာတျအားဆေးသောကျစဉျမှာ ကယျလျဆီယမျမြားတဲ့ အစားအသောကျတှကေိုပါ ရှောငျသင့ျတယျ။ ကောျဖီ၊ လကျဖကျရညျ၊ နို့နဲ့နို့ထှကျပစ်စညျး၊ ကွကျဥအနှဈတှလေို စားစရာသောကျစရာတှဟော သံဓာတျစုပျယူမှုကို ဟန့ျတားနိုငျတာကွောင့ျ သတိထားသင့ျတယျနောျ။

အစာအိမျအကျဆဈဓာတျကစြတေဲ့ဆေးတှကေလညျး သံဓာတျကောငျးကောငျးမစုပျယူနိုငျအောငျ တားဆီးထားတယျ။ ဒါကွောင့ျ ဆေးမသောကျခငျ ၂နာရီ ဒါမှမဟုတျ ဆေးသောကျပွီး၄နာရီအကွာမှာ သံဓာတျအားဆေးကို သောကျပေးသင့ျတယျ။

၃။ အာဟာရမြှမြှတတစားပါ။

ကိုယျဝနျဆောငျအမြိုးသမီးအမြားစုဟာလညျး အစားအစာကို မြှမြှတတစုံစုံလငျလငျစားပေးခွငျးအားဖွင့ျ သံဓာတျနဲ့ဖောလဈအကျဆဈလုံလုံလောကျလောကျ ရရှိနိုငျတယျ။ ဒီဓာတျတှမြေားတဲ့ အစားအသောကျတှကေတော့

♦ ကွကျ၊ဘဲ

♦ ငါး

♦ အနီရောငျအသားတှေ

♦ ပဲ

♦ အစေ့အဆံတှေ

♦ အစိမျးရင့ျရောငျအသီးအရှကျတှေ

♦ ဓာတျတှဖွေည့ျစှကျထားတဲ့cerealမနကျစာ

♦ ဥအမြိုးမြိုး

♦ ငှကျပြောသီး၊ ဖရဲသီးလိုအသီးမြိုးတှပေါပဲ။

တိရစ်ဆာနျတှကေနရေတဲ့ သံဓာတျကို စုပျယူရလှယျကူတယျ။ အပငျကနရေတဲ့သံဓာတျဆိုရငျတော့ စုပျယူမှုအားကောငျးအောငျ ခရမျးခဉြျသီး၊ လိမ်မောျသီးစသဖွင့ျ ဗီတာမငျစီမြားတဲ့အစားအစာတှနေဲ့ တှဲစားပေးသင့ျတယျ။

တဈခါတဈလေ သံဓာတျအားဆေးသောကျရုံလောကျနဲ့ သံဓာတျမြားလာဖု့ိ မလှယျကူလှဘူး။ တဈခွားဘယျနညျးတှနေဲ့ သံဓာတျဖွည့ျရမလဲဆိုတာကိုတော့ ဆရာဝနျနဲ့တိုငျပငျပါ။

အရမျးဆိုးတဲ့အခွအေနမြေိုးမှာတော့ သံဓာတျထိုးဆေးထိုးတာ၊ သှေးသှငျးတာမြိုး လုပျဖို့လိုတယျ။

** သှေးအားနညျးစနေိုငျတဲ့အကွောငျးရငျးတှကေတော့ **

တကယျလို့

♦ ကလေးအမြားကွီးမှေးဖူးတာ

♦ ကိုယျဝနျ၂ခါနဲ့အထကျတဈဆကျတညျးလှယျတ

♦ သံဓာတျမြားတဲ့အစားအသောကျတှလေုံလုံလောကျလောကျမစားတာ

♦ ကိုယျဝနျမဆောငျမီသှေးအမြားကွီးဆငျးတာ

♦ မနကျခငျးအရမျးပြို့အနျတာတှေ ရှိခဲ့ရငျ သှေးအားနညျးနိုငျခွေ ပိုမြားတယျ။

သှေးအားနညျးခွငျးရဲ့လက်ခဏာတှကေတော့

အနညျးအကဉြျးလောကျသှေးအားနညျးတာလောကျကတော့ ဘာလက်ခဏာမှ မပွတတျဘူး။ နညျးနညျးပိုဆိုးလာရငျတော့

♦ နုံးနတော၊ အားနညျးနတော

♦ ဖွူ ဖြော့နတော

♦ အသကျရှူ မဝတာ၊ ရငျတုနျတာ၊ ရငျဘတျအောင့ျတာ

♦ ခေါငျးမူးမိုကျတာ

♦ ခွတှေလေကျတှအေေးစကျလာတာ

♦ အမှိုကျတှေ၊ ရှှံ့တှေ၊ ကောျမှုန့ျတှလေိုမြိုး မစားသင့ျတာတှကေို စားခငြျလာတာမြိုး ဖွဈတတျတယျ။

ဒီလက်ခဏာတှအေားလုံးခံစားရတာပဲဖွဈဖွဈ၊ လုံးလုံးမခံစားရတာပဲဖွဈဖွဈ ဖွဈနိုငျတယျ။ ကိုယျဝနျအပျခြိနျမှာ သှေးစဈဆေးတဲ့အခါ သှေးအားနညျးမနညျးပါ တဈခါတညျးစဈဆေးပွီးသားဖွဈတာကွောင့ျ စိတျပူစရာတော့ မလိုပါဘူး။ ကိုယျဝနျအစောပိုငျးမှာ တဈခါစဈဆေးသလို မှေးခါနီးအခြိနျမှာလညျး စဈဆေးသင့ျတယျ။

တကယျလို့ အပေါျမှာပွောခဲ့တဲ့လက်ခဏာတှေ ရှိလာခဲ့ရငျ ဆရာဝနျနဲ့ခကြျခငြျးပွပါ။

နိဂုံးခြုပျရမယျဆိုရငျ

ကိုယျဝနျဆောငျစဉျမှာဖွဈဖွဈ၊ ကိုယျဝနျဆောငျဖို့ ကွိုးစားနခြေိနျမှာပဲဖွဈဖွဈ သံဓာတျ၊ ဖောလဈအကျဆဈနဲ့ ဗီတာမငျဘီ12လုံလုံလောကျလောကျရရှိဖို့ လိုအပျတယျ။ အာဟာရပွည့ျပွည့ျဝဝစားပါ။ သှေးအားနညျးခွငျးလက်ခဏာတှေ ခံစားလာရရငျလညျး ဆရာဝနျနဲ့တိုငျပငျသင့ျတယျ။

ဘယျတော့မှ ကိုယ့ျဟာကိုယျ ရောဂါနာမညျတပျဖို့ မကွိုးစားနဲ့နောျ။ ဆရာဝနျမပွောဘဲ သံဓာတျအားဆေးတှမေသောကျသင့ျဘူး။ သံဓာတျအားနညျးမနညျးကို သခြောစဈဆေးပွီး ဆရာဝနျက ဘယျလောကျသောကျရမလဲဆိုတာ ညှှနျကွားပါလိမ့ျမယျ။

Dr. Mya Phoo Ngon (www.drmyanmar.com)