အဆုတ်ကို အထိခိုက်စေနိုင်ဆုံးသော အလုပ် ၁၀ မျိုး

7. မော်တော်ကားစက်ရုံများ 

မော်တော်ကားစက်ရုံလုပ်သားတွေ အထူးသဖြင့် ကိုယ်ထည်ပြုပြင်ရေးစက်ရုံမှာလုပ်ရတဲ့သူတွေမှာ အလုပ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ပန်းနာရင်ကျပ်ဖြစ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။

ကားမှုတ်ဆေးတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ isocyanate, polyurethane တွေက အရေပြားကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ဓာတ်မတည့်ခြင်းတွေကို ဖြစ်စေတဲ့အပြင် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းနဲ့ အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်းတွေကိုပါ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုမဖြစ်အောင် အသက်ရှူစက်များ၊ လက်အိတ်၊ လေကာ၊ရေကာမျက်မှန်နဲ့ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ကာကွယ်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ 

8. သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ 

ဆိပ်ကမ်းမှာ ကုန်တင်ကုန်ချလုပ်ရတဲ့ ထရပ်ကားမောင်းသမားတွေနဲ့ မီးရထားစက်ရုံတွေမှာ လုပ်ရတဲ့လုပ်သားတွေမှာ နာတာရှည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့တဲ့ရောဂါဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။ အကြီးမားဆုံးအချက်ကတော့ ဒီဇယ်အငွေ့တွေဖြစ်ပါတယ်။ နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတဲ့အတွက် အိတ်ဇောကနေ ဒီဇယ်ထွက်တာ နည်းလာသလို သန့်စင်စက်တွေသုံးလာပေမယ့်လည်း ဒီဇယ်ငွေ့တွေကတော့ ပျံ့နှံ့နေတုန်းပါပဲ။

ဒီဇယ်ငွေ့ထွက်တဲ့ အိတ်ဇောပိုက်နဲ့တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကိုရှောင်ပြီး အကာအကွယ်တွေသုံးမယ်ဆိုရင်တောာ့ ရောဂါဖြစ်နို်င်ချေကို လျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။ 

9. သတၴုတွင်းလုပ်သားများ 

သတၴုတွင်းလုပ်သားတွေက အမှုန်တွေနဲ့ထိတွေ့မှုများတဲ့အတွက် နာတာရှည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း ရောဂါအပါအဝင် အဆုတ်ရောဂါအတော်များများဖြစ်စေပါတယ်။ လေထဲမှာပါဝင်တဲ့ ဆီလီကာက အဆုတ်တစ်သျှူးတွေမှာ အရွတ်ဖြစ်စေတဲ့ silicosis ဆိုတဲ့ အဆုတ်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ကျောက်မီးသွေးတွင်းလုပ်သားတွေမှာ အနက်ရောင်အဆုတ်လို့ခေါ်တဲ့ အဆုတ်အရွတ်ထင်စေတဲ့ နောက်ထပ်အဆုတ်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ pneumoconiosis အဖြစ်များပါတယ်။ ကျောက်မီးသွေးမှုန်တွေနဲ့ ထိတွေ့တဲ့နှစ်ကြာလေလေ ဖြစ်နိုင်ချေပိုများလေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်းနဲ့ အမှုန်တွေကိုစစ်ထုတ်ပေးနိုင်တဲ့ နှာခေါင်းစည်းများတပ်ဆင်ခြင်းတို့ကို လိုက်နာဖို့ လိုပါတယ်။ 

10. မီးသတ်သမားများ 

မီးသတ်သမားတွေက မီးလောင်နေတဲ့အဆောက်အဦးကနေထွက်လာတဲ့ မီးခိုးငွေ့တွေနဲ့ ဓာတုပစ္စည်းမျိုးစုံကို ရှူသွင်းနေကြရပါတယ်။ မီး​လောင်​နေချိန်မှာ နှာခေါင်းအုပ်တွေနဲ့ အသက်ရှူကိရိယာတွေဝတ်ဆင်တာက ကာကွယ်ပေးနိုင်ပေမယ့် မီးလောင်ပြီးနောက်အကြွင်းအကျန်တွေကို ရှင်းတဲ့အခါမှာ မဝတ်ကြတော့ပါဘူး။

မီးငြိမ်းသွားပြီးချိန်မှာတောင် အဆိပ်ဖြစ်စေတဲ့အရာတွေနဲ့ မီးခိုးငွေ့တွေကို ရှူသွင်းခြင်းက အန္တရာယ်များတဲ့အတွက် မီးငြှိမ်းတဲ့အဆင့်တိုင်းမှာ အကာအကွယ်တွေဝတ်ဆင်ထားဖို့လိုပါတယ်။ 

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)

(Unicode)

1. ဆောကျလုပျရေးလုပျငနျး

အဆောကျအဦးဖွိုခဖြကြျစီးခွငျး (သို့) ပွနျလညျတညျဆောကျခွငျးလုပျငနျးတှမှောလုပျတဲ့ အလုပျသမားတှကေ အမှုနျတှရှေူတာမြားတဲ့အတှကျ အဆုတျကငျဆာနဲ့ အဆုတျအမာရှတျထငျပွီး မာစတေဲ့ ရောဂါတှကေို ဖွဈစပေါတယျ။

အဆောကျအဦးအဟောငျးတှနေားမှာ အလုပျလုပျရတဲ့အခါ အသကျရှူကိရိယာပါဝငျတဲ့နှာခေါငျးအုပျတှေ ဝတျဆငျခွငျးနဲ့ ဆေးလိပျမသောကျခွငျးတှကေ ရောဂါဖွဈခွငျးကို သကျသာစနေိုငျပါတယျ။

2. ကုနျထုတျလုပျရေးလုပျငနျးမြား

စကျရုံအလုပျသမားတှကေလညျး အမှုနျ၊ ဓာတုပစ်စညျးတှနေဲ့ ဓာတျငှေ့တှထေိတှေ့မှုမြားတဲ့အတှကျ နာတာရှညျ အသကျရှူလမျးကွောငျးပိတျဆို့မှုရောဂါဖွဈနိုငျခြမြေားပါတယျ။ ပွောငျးဖူးပေါကျပေါကျ၊ ဝိုငျအခြို့နဲ့ အသင့ျစားအစားအစာတှထေုတျတဲ့နရောမှာသုံးတဲ့ အရသာကောငျးစတေဲ့ diacetyl ဆိုတဲ့အရာက bronchiolitis လို့ခေါျတဲ့ လပွှေနျသေးသေးလေးတှရေောငျရမျးတဲ့ ရောဂါကို ဖွဈစနေိုငျပါတယျ။

ကာကှယျနိုငျတဲ့နညျးလမျးကတော့  ဒီ diacetyl ကို အိုးကွီးထဲကိုပွောငျးထည့ျပွီးမှှရေတဲ့အခါ အဖုံးပိတျထားပွီး Filter ပါတဲ့နှာခေါငျးစညျး (မကောငျးတဲ့အနံ့အသကျတှကေို စဈထုတျပေးနိုငျတဲ့နှာခေါငျးစညျး) တပျထားပါ။

3. ကနြျးမာရေးစောင့ျရှောကျမှုအလုပျမြား

အကွမျးဖငြျးအနနေဲ့ ကနြျးမာရေးလုပျသားအခြို့မှာ ပွငျးထနျတဲ့ ပနျးနာရငျကပြျရောဂါဖွဈပှားနကွေပါတယျ။ ဒါဟာ ရာဘာလကျအိတျတှမှောပါဝငျတဲ့ အမှုနျတှကေို ဓာတျမတဲ့ရာမှု ရောဂါရလာကွတာ ဖွဈပါတယျ။ ရာဘာလကျအိတျတှကေို ကိုယျတိုငျမဝတျဘူးဆိုရငျတောငျမှ သူမြားဝတျပွီး ခြှတျသှားတဲ့လကျအိတျက အမှုနျတှကေ အခနျးထဲမှာကနြျခဲ့ပွီး မိမိကိုထိတှေ့မှုရှိစနေိုငျပါတယျ။ ဒါကွောင့ျ တတျနိုငျသမြှ ထိတှေ့မှုအနညျးဆုံးဖွဈအောငျလုပျတာက အထောကျအကူဖွဈစနေိုငျပါတယျ။ ဒါပမေယ့ျ ဆရာဝနျတှေ၊ သူနာပွုတှအေနနေဲ့ ရာဘာလကျအိတျကို ရှောငျဖို့ဆိုတာမဖွဈနိုငျတဲ့အတှကျ ဒါနဲ့ဓာတျမတည့ျမှုပွငျးထနျတယျဆိုရငျ အလုပျတောငျနားရနိုငျပါတယျ။ ဒါ့ကွောင့ျ အခြို့သောဆေးရုံတှကေတော့ Latex free လကျအိတျတှကေို ပွောငျးသုံးနကွေပါပွီ။

4. အဝတျအထညျလုပျငနျးမြား

ကူရှငျအဖုံး၊ ပုဝါ၊ ခွအေိတျ၊ အိပျရာခငျးနဲ့ အဝတျအထညျထုတျတဲ့လုပျငနျးတှမှောလုပျရတဲ့ အလုပျသမားတှအေကွားမှာ Byssinosis ဆိုတဲ့ အဆုတျရောဂါတဈမြိုးအဖွဈမြားပါတယျ။ ခညြျမြှငျနဲ့ အခွားအရာတှကေထှကျတဲ့ အမှုနျတှကေို ရှူသှငျးမိတဲ့အခါမှာ အသကျရှူလမျးကွောငျးပိတျဆို့မှုတှဖွေဈစပေါတယျ။ ဒီလုပျငနျးတှကေိုလုပျကိုငျတဲ့သူတှထေဲမှာမှ

ဆေးလိပျသောကျတဲ့အလေ့အထရှိတဲ့သူတှဆေိုရငျ ရောဂါဖွဈနိုငျခြပေိုမြားစပေါတယျ။ နှာခေါငျးစညျးတပျဆငျခွငျးနဲ့ အလုပျနရောမှာလဝေငျလထှေကျကောငျးခွငျးက အကြိုးကြေးဇူးရစပေါတယျ။

5. အရကျဆိုငျမြား

ဆေးလိပျငှေ့တှပွေည့ျနတေဲ့အခနျးထဲမှာ ဝနျဆောငျမှုပေးရတဲ့ အရကျရောငျးသူတှမှော နှဈပေါငျးမြားစှာ တဈဆင့ျခံဆေးလိပျငှေ့တှကေို ရှူနရေတဲ့အတှကျ အဆုတျရောဂါဖွဈနိုငျခြမြေားပါတယျ။

ဘားတှမှော ဆေးလိပျသောကျခှင့ျပွုထားတယျဆိုရငျ လဝေငျလထှေကျကောငျးဖို့လညျး အရေးကွီးပါတယျ။

6. မုန့ျဖုတျလုပျငနျး

ပနျးနာရငျကပြျထစတေဲ့ အလုပျတှထေဲမှာ မုန့ျဖုတျခွငျးက ထိပျဆုံးကပါပွီး အရှယျရောကျပွီးသူတှမှောဖွဈတဲ့ ပနျးနာရငျကပြျရောဂါရဲ့ ၁၅% လောကျနဲ့သကျဆိုငျပါတယျ။ ဂြုံမှုန့ျတှကေို အမွဲရှူနရေတဲ့ မုန့ျဖုတျသမားတှကေ ဓာတျမတည့ျမှုကို လှုံ့ဆောျမှုမြားပါတယျ။

လဝေငျလထှေကျကောငျးခွငျးနဲ့ နှာခေါငျးစညျး ဝတျဆငျခွငျးက ရောဂါကိုကာကှယျရာမှာ အထောကျအကူဖွဈစပေါတယျ။

7. မောျတောျကားစကျရုံမြား

မောျတောျကားစကျရုံလုပျသားတှေ အထူးသဖွင့ျ ကိုယျထညျပွုပွငျရေးစကျရုံမှာလုပျရတဲ့သူတှမှော အလုပျကွောင့ျဖွဈတဲ့ ပနျးနာရငျကပြျဖွဈနိုငျခြရှေိပါတယျ။

ကားမှုတျဆေးတှမှော ပါဝငျတဲ့ isocyanate, polyurethane တှကေ အရပွေားကို ထိခိုကျစနေိုငျပွီး ဓာတျမတည့ျခွငျးတှကေို ဖွဈစတေဲ့အပွငျ ရငျဘတျအောင့ျခွငျးနဲ့ အသကျရှူရ ခကျခဲခွငျးတှကေိုပါ ဖွဈစနေိုငျပါတယျ။

ဒီလိုမဖွဈအောငျ အသကျရှူစကျမြား၊ လကျအိတျ၊ လကော၊ရကောမကြျမှနျနဲ့ လဝေငျလထှေကျကောငျးအောငျ ပွုလုပျကာကှယျထားဖို့ လိုအပျပါတယျ။

8. သယျယူပို့ဆောငျရေးလုပျငနျးမြား

ဆိပျကမျးမှာ ကုနျတငျကုနျခလြုပျရတဲ့ ထရပျကားမောငျးသမားတှနေဲ့ မီးရထားစကျရုံတှမှော လုပျရတဲ့လုပျသားတှမှော နာတာရှညျ အသကျရှူလမျးကွောငျးပိတျဆို့တဲ့ရောဂါဖွဈနိုငျခြမြေားပါတယျ။ အကွီးမားဆုံးအခကြျကတော့ ဒီဇယျအငှေ့တှဖွေဈပါတယျ။ နညျးပညာတှေ တိုးတကျလာတဲ့အတှကျ အိတျဇောကနေ ဒီဇယျထှကျတာ နညျးလာသလို သန့ျစငျစကျတှသေုံးလာပမေယ့ျလညျး ဒီဇယျငှေ့တှကေတော့ ပြံ့နှံ့နတေုနျးပါပဲ။

ဒီဇယျငှေ့ထှကျတဲ့ အိတျဇောပိုကျနဲ့တိုကျရိုကျထိတှေ့မှုကိုရှောငျပွီး အကာအကှယျတှသေုံးမယျဆိုရငျတောာ့ ရောဂါဖွဈနိုငျခြကေို လြော့ကစြနေိုငျပါတယျ။

9. သတ်ထုတှငျးလုပျသားမြား

သတ်ထုတှငျးလုပျသားတှကေ အမှုနျတှနေဲ့ထိတှေ့မှုမြားတဲ့အတှကျ နာတာရှညျ အသကျရှူလမျးကွောငျးပိတျဆို့ခွငျး ရောဂါအပါအဝငျ အဆုတျရောဂါအတောျမြားမြားဖွဈစပေါတယျ။ လထေဲမှာပါဝငျတဲ့ ဆီလီကာက အဆုတျတဈသြှူးတှမှော အရှတျဖွဈစတေဲ့ silicosis ဆိုတဲ့ အဆုတျရောဂါတဈမြိုးဖွဈစနေိုငျပါတယျ။ ကြောကျမီးသှေးတှငျးလုပျသားတှမှော အနကျရောငျအဆုတျလို့ခေါျတဲ့ အဆုတျအရှတျထငျစတေဲ့ နောကျထပျအဆုတျရောဂါတဈမြိုးဖွဈတဲ့ pneumoconiosis အဖွဈမြားပါတယျ။ ကြောကျမီးသှေးမှုနျတှနေဲ့ ထိတှေ့တဲ့နှဈကွာလလေေ ဖွဈနိုငျခြပေိုမြားလဖွေဈပါတယျ။ ဒါ့ကွောင့ျ ဆေးလိပျမသောကျခွငျးနဲ့ အမှုနျတှကေိုစဈထုတျပေးနိုငျတဲ့ နှာခေါငျးစညျးမြားတပျဆငျခွငျးတို့ကို လိုကျနာဖို့ လိုပါတယျ။

10. မီးသတျသမားမြား

မီးသတျသမားတှကေ မီးလောငျနတေဲ့အဆောကျအဦးကနထှေကျလာတဲ့ မီးခိုးငှေ့တှနေဲ့ ဓာတုပစ်စညျးမြိုးစုံကို ရှူသှငျးနကွေရပါတယျ။ မီးလောငျနခြေိနျမှာ နှာခေါငျးအုပျတှနေဲ့ အသကျရှူကိရိယာတှဝေတျဆငျတာက ကာကှယျပေးနိုငျပမေယ့ျ မီးလောငျပွီးနောကျအကွှငျးအကနြျတှကေို ရှငျးတဲ့အခါမှာ မဝတျကွတော့ပါဘူး။

မီးငွိမျးသှားပွီးခြိနျမှာတောငျ အဆိပျဖွဈစတေဲ့အရာတှနေဲ့ မီးခိုးငှေ့တှကေို ရှူသှငျးခွငျးက အန်တရာယျမြားတဲ့အတှကျ မီးငွှိမျးတဲ့အဆင့ျတိုငျးမှာ အကာအကှယျတှဝေတျဆငျထားဖို့လိုပါတယျ။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)