မိခင်နို့ရည်က ဘာအရောင်လဲ?

          တခြားနို့အရောင်တွေနဲ့ သူတို့က ဘာကိုဆိုလိုတယ်ဆိုတာကို ဆက်ပြီးလေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

          အာဟာရဖြည့်စွက်စာတွေ၊ တိုင်းရင်းဆေးတွေနဲ့ အချို့သောဆေးဝါးတွေကြောင့် နို့ရည်အရောင် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒီအရာတွေက မိခင်ရဲ့ဆီးအရောင်နဲ့ ကလေးဆီးအရောင်တွေကိုလည်း ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသေးတယ်။ နို့ရည် အရောင်ပြောင်းသွားတာတွေ့ရင် လန့်မသွားပါနဲ့။ အရောင်ပြောင်းတတ်တာ ပုံမှန်ပါပဲ။ စားတဲ့အစားအစာနဲ့ပဲ ဆိုင်ပြီးတော့ အန္တရာယ်မရှိပါဘူး။

●        အစိမ်းရောင်နို့ရည် - အစိမ်းရောင် အစားအစာတွေနဲ့ အစိမ်းရောင် ဆိုးဆေးပါတဲ့ အစားအစာတွေကို စားရင် နို့ရည်လည်း အစိမ်းရောင် ပြောင်းသွားတာကို သတိထားမိနိုင်ပါတယ်။

●        ပန်းရောင်၊ လိမေ္မာ်ရောင်နှင့် အနီရောင်နို့ရည် - ဒီလိုအရောင်ရှိတဲ့ အစားအစာတွေ၊ ဒိအရောင်ဆိုးဆေးတွေပါတဲ့ အစားအစာတွေပါရင် နို့ရည်ကလည်း ဒီအရောင်တွေ ပြောင်းသွားပါတယ်။ မုန်လာဥနီ၊ လိမေ္မာ်ဆိုဒါ၊ အနီရောင်နဲ့ လိမေ္မာ်ရောင်ရှိတဲ့ ဖျော်ရည်တွေကြောင့် နို့ရည်လည်း ဒီအရောင်တွေ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

●        အညိုရောင်၊ သံချေးရောင်၊ သွေးရောင်သန်းနေသောနို့ရည် - ရင်သားထဲမှာရှိတဲ့သွေးက နို့ရည်ပြွန်ထဲကို စိမ့်ထွက်ရင် နို့ရည်က ဒီအရောင်တွေကို ပြောင်းသွားနီုင်ပါတယ်။ သံချေးရောင် ပေါက်နေရင် rusty pipe syndrome လို့ ခေါ်ပါတယ်။ နို့သီးခေါင်းကွဲနေရင်လည်း နို့ထဲကို သွေးတွေ ဝင်သွားပြီး ပန်းရောင် (သို့) အနီရောင်သန်းတဲ့နို့ရည်ကို ဖြစ်စေပါတယ်။ နို့ရည်ကို လွှင့်ပစ်တာ ကလေးနို့တိုက် ရပ်လိုက်တာတွေလုပ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ နို့ရည်ထဲမှာ သွေးနည်းနည်းလေး ပါသွားတာက ကလေးအတွက် အန္တရာယ်မရှိပါဘူး။ အများအားဖြင့်တော့ သွေးထွက်တာက ရက်အနည်းငယ်အတွင်းမှာ သူ့အလိုလို ပျောက်သွားလေ့ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့ တစ်ပတ်ကျော်တဲ့အထိ မပျောက်ဘဲ ဆက်ရှိနေရင်တော့ ဆရာဝန်ပြကြည့်ပါ။

●        နို့ရည် အမည်းရောင် - minocin (minocycline) ဆိုတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးကြောင့် နို့ရည်အမည်းရောင် ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒီဆေးက အသားအရေကိုလည်း မည်းသွားစေနိုင်ပါတယ်။ ကလေး နို့တိုက်တဲ့မိခင်တွေမှာ ဒီဆေး မသောက်သင့်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တစ်ခုခုကြောင့် ဆေးခန်းသွားပြရင် နို့တိုက်မိခင်ဖြစ်ကြောင်း ဆရာဝန်ကို ပြောပြထားပါ။

>>    သိမ်းဆည်းထားတဲ့နို့ရည်

          နို့ရည်ကို ညှစ်ပြီးတော့ သိမ်းထားရင်လည်း အရောင်နည်းနည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ သိမ်းထားရင် နို့ရည်က အလွှာတွေကွဲသွားပြီးတော့ အပေါ်ပိုင်းမှာ အဖြူရောင်/အဝါရောင် အလွှာပျစ်ပျစ်နဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ အကြည်ရောင်/ အပြာရောင် သန်းနေတဲ့ နို့ရည်ကျဲကျဲဆိုပြီး အလွှာကွဲသွားပါတယ်။ ဒီအတွက် စိုးရိမ်စရာ မလိုပါဘူး။ ဒါက ပုံမှန်ပါပဲ။ ဒီနို့ရည်ကို ပြန်တိုက်တော့မယ်ဆိုရင် အောက်ခြေကို သေချာမွှေပြီး ရောပေးပါ။ အခဲခန်းထဲမှာထားရင်လည်း နို့ရည်အရောင်က ပိုပြီးဝါလာတတ်ပါတယ်။

>>    ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်သွားပြဖို့လိုမလဲ?

          အများအားဖြင့်တော့ နို့ရည်အရောင်ပြောငး်ထာက စားလိုက်တဲ့ အစားအစာကြောင့် ဖြစ်ပြီးတော့ စိတ်ပူစရာမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့လည်း နို့ရည်ပြောင်းလဲတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်ခုခု စိတ်ပူတယ် ဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ပြဖို့ ဝန်မလေးပါနဲ့။ ဆရာဝန်က သင့်ရဲ့စိုးရိမ်မှုတွေကို သေချာနားထောင်ပြီးတော့ ဆန်းစစ်ကာ သင့်တော်တဲ့အကြံဉာဏ်နဲ့ လိုအပ်ပါက ကုသမှုတွေ ပေးပါလိမ့်မယ်။

          တကယ်တော့လည်း အချို့သောမိခင်တွေအနေနဲ့ နို့ရည်ကို ညှစ်မကြည့်မချင်း၊ ကလေးက နို့ပြန်အန်ထွက်တာကို သတိမထားမိမချင်းမှာ နို့ရည်အရောင်ပြောင်းတာကို သတိထားမိမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့လည်း အတွေ့အကြုံမရှိတဲ့အခါ သတိထားမိရင် စိတ်ပူတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတော့ နို့ရည်ပြောင်းတတ်တဲ့ အကြောင်းလေးတွေကို သေချာသိထားမယ် ဆိုရင်တော့ မေမေတွေ စိတ်အေးကြရမှာပါ။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)

(Unicode)

          မိခငျနို့ရညျအရောငျတှကေ အဝါရောငျ၊ အဖွူရောငျ၊ အကွညျရောငျ၊ နို့နှဈရောငျ၊ သံခြေးရောငျ၊ အပွာနညျးနညျးဖောကျတဲ့အရောငျတှေ ရှိပါတယျ။ မိခငျစားတဲ့ အစားအစာအပေါျ မူတညျပွီးတော့ နို့ရညျအရောငျက အစိမျးရောငျ၊ ပနျးရောငျ၊ အနီရောငျ သနျးနတောမြိုးတှကေိုလညျး ကွုံရတတျပါတယျ။ တဈခါတလတေော့လညျး သှေးလေး နညျးနညျးရောသှားရငျ နို့က အညိုရောငျ (သို့) သံခြေးရောငျ ပွောငျးသှားပါသေးတယျ။

>>     နို့ရညျအရောငျ ပွောငျးလဲပုံအဆင့ျဆင့ျ

          ကလေးမှေးပွီးတော့ ပထမအပတျ အနညျးငယျအတှငျးမှာ နို့ရညျက ပွောငျးလဲမှုတှကေ မွနျပါတယျ။ နို့ရညျထဲမှာပါတဲ့ အရာတှေ၊ ပမာဏတှပေဲ ပွောငျးတာ မဟုတျဘဲနဲ့ အရောငျလညျး ပွောငျးပါတယျ။ ပုံမှနျနို့ရညျ ပွောငျးလဲပုံအဆင့ျဆင့ျကို ကွည့ျကွရအောငျ။

●        နို့ဦးရညျ - ဒါကတော့ ခန်ဓာကိုယျကနေ ပထမဆုံးထှကျတဲ့ နို့ဦးရပေါ။ နို့ဦးရကေပမာဏ နညျးပမေယ့ျလညျးပဲ အရမျးကို အာဟာရဓာတျ ပွည့ျဝပါတယျ။ နို့ဦးရကေ တဈခါတလမှော ကြဲပွီး ရဆေနျဆနျနဲ့ ကွညျကွညျလေး ဖွဈနိုငျပမေယ့ျလညျး အမြားအားဖွင့ျတော့ အဝါရောငျ (သို့) လိမ်မောျရောငျ ရှိပွီးတော့ ပစြျပါတယျ။ နို့ဦးရညျထဲမှာပါတဲ့ beta-carotene မွင့ျမားတဲ့အတှကျကွောင့ျ အဝါရင့ျရောငျ ဖွဈစတောပါ။

●        နို့ဦးရညျကနေ ပွောငျးကာစအခြိနျ - နို့ရညျကွညျထှကျပွီး ရကျနညျးနညျးကွာလာရငျ နို့ရညျထုတျတာ မြားလာပွီးတော့ နို့ရညျလညျး ပွောငျးလဲလာပါတယျ။ ဒီနှဈပတျအတှငျးမှာ နို့ရညျအရောငျက အဝါရောငျကနပွေီးတော့ အဖွူရောငျ ပွောငျးလာပါတယျ။

●        ရင့ျလာတဲ့နို့ရညျ - ကလေးမှေးပွီး ၂ ပတျလောကျ ကွာတဲ့အခါမှာတော့ ခန်ဓာကိုယျကထှကျတဲ့ နို့ရညျတှကေ ရင့ျသနျလာပါပွီ။ ဒီနို့ရဲ့အရောငျကတော့ အဆီဘယျလောကျ ပါဝငျလဲဆိုတဲ့အပေါျမှာ မူတညျပါတယျ။

●        အစပိုငျးနို့ရညျ- ယဘေုယအြားဖွင့ျတော့ နို့ဦးရကေနေ ပွောငျးလာတဲ့နို့ရညျတှေ စထှကျလာခြိနျမှာ ကြဲပွီးတော့ အဆီပါဝငျမှု နညျးပါတယျ။ ဒါကို အစပိုငျးနို့ရညျလို့ ခေါျပါတယျ။ ဒီနို့ရညျက ကြဲလို့ အရောငျကွညျနိုငျသလို အပွာရောငျ သနျးနနေိုငျပါတယျ။

●        နောကျပိုငျးနို့ရညျ - ကလေး နို့ဆကျတိုကျလာတဲ့အခါမှာ နို့ရညျထဲမှာ အဆီပါဝငျမှု မြားလာပွီးတော့ နို့က ပိုပစြျလာပါတယျ။ အဖွူရောငျ (သို့) အဝါရောငျ နို့ပစြျပစြျတှဖွေဈလာပါတယျ။

          တခွားနို့အရောငျတှနေဲ့ သူတို့က ဘာကိုဆိုလိုတယျဆိုတာကို ဆကျပွီးလေ့လာကွည့ျကွရအောငျ။

          အာဟာရဖွည့ျစှကျစာတှေ၊ တိုငျးရငျးဆေးတှနေဲ့ အခြို့သောဆေးဝါးတှကွေောင့ျ နို့ရညျအရောငျ ပွောငျးနိုငျပါတယျ။ ဒီအရာတှကေ မိခငျရဲ့ဆီးအရောငျနဲ့ ကလေးဆီးအရောငျတှကေိုလညျး ပွောငျးလဲစနေိုငျပါသေးတယျ။ နို့ရညျ အရောငျပွောငျးသှားတာတှေ့ရငျ လန့ျမသှားပါနဲ့။ အရောငျပွောငျးတတျတာ ပုံမှနျပါပဲ။ စားတဲ့အစားအစာနဲ့ပဲ ဆိုငျပွီးတော့ အန်တရာယျမရှိပါဘူး။

●        အစိမျးရောငျနို့ရညျ - အစိမျးရောငျ အစားအစာတှနေဲ့ အစိမျးရောငျ ဆိုးဆေးပါတဲ့ အစားအစာတှကေို စားရငျ နို့ရညျလညျး အစိမျးရောငျ ပွောငျးသှားတာကို သတိထားမိနိုငျပါတယျ။

●        ပနျးရောငျ၊ လိမ်မောျရောငျနှင့ျ အနီရောငျနို့ရညျ - ဒီလိုအရောငျရှိတဲ့ အစားအစာတှေ၊ ဒိအရောငျဆိုးဆေးတှပေါတဲ့ အစားအစာတှပေါရငျ နို့ရညျကလညျး ဒီအရောငျတှေ ပွောငျးသှားပါတယျ။ မုနျလာဥနီ၊ လိမ်မောျဆိုဒါ၊ အနီရောငျနဲ့ လိမ်မောျရောငျရှိတဲ့ ဖြောျရညျတှကွေောင့ျ နို့ရညျလညျး ဒီအရောငျတှေ ဖွဈသှားနိုငျပါတယျ။

●        အညိုရောငျ၊ သံခြေးရောငျ၊ သှေးရောငျသနျးနသေောနို့ရညျ - ရငျသားထဲမှာရှိတဲ့သှေးက နို့ရညျပွှနျထဲကို စိမ့ျထှကျရငျ နို့ရညျက ဒီအရောငျတှကေို ပွောငျးသှားနီုငျပါတယျ။ သံခြေးရောငျ ပေါကျနရေငျ rusty pipe syndrome လို့ ခေါျပါတယျ။ နို့သီးခေါငျးကှဲနရေငျလညျး နို့ထဲကို သှေးတှေ ဝငျသှားပွီး ပနျးရောငျ (သို့) အနီရောငျသနျးတဲ့နို့ရညျကို ဖွဈစပေါတယျ။ နို့ရညျကို လှှင့ျပဈတာ ကလေးနို့တိုကျ ရပျလိုကျတာတှလေုပျဖို့ မလိုပါဘူး။ နို့ရညျထဲမှာ သှေးနညျးနညျးလေး ပါသှားတာက ကလေးအတှကျ အန်တရာယျမရှိပါဘူး။ အမြားအားဖွင့ျတော့ သှေးထှကျတာက ရကျအနညျးငယျအတှငျးမှာ သူ့အလိုလို ပြောကျသှားလေ့ရှိပါတယျ။ တကယျလို့ တဈပတျကြောျတဲ့အထိ မပြောကျဘဲ ဆကျရှိနရေငျတော့ ဆရာဝနျပွကွည့ျပါ။

●        နို့ရညျ အမညျးရောငျ - minocin (minocycline) ဆိုတဲ့ ပိုးသတျဆေးကွောင့ျ နို့ရညျအမညျးရောငျ ဖွဈသှားတတျပါတယျ။ ဒီဆေးက အသားအရကေိုလညျး မညျးသှားစနေိုငျပါတယျ။ ကလေး နို့တိုကျတဲ့မိခငျတှမှော ဒီဆေး မသောကျသင့ျပါဘူး။ ဒါကွောင့ျ တဈခုခုကွောင့ျ ဆေးခနျးသှားပွရငျ နို့တိုကျမိခငျဖွဈကွောငျး ဆရာဝနျကို ပွောပွထားပါ။

>>     သိမျးဆညျးထားတဲ့နို့ရညျ

          နို့ရညျကို ညှဈပွီးတော့ သိမျးထားရငျလညျး အရောငျနညျးနညျး အပွောငျးအလဲ ရှိနိုငျပါတယျ။ ရခေဲသတေ်တာထဲမှာ သိမျးထားရငျ နို့ရညျက အလှှာတှကှေဲသှားပွီးတော့ အပေါျပိုငျးမှာ အဖွူရောငျ/အဝါရောငျ အလှှာပစြျပစြျနဲ့ အောကျပိုငျးမှာ အကွညျရောငျ/ အပွာရောငျ သနျးနတေဲ့ နို့ရညျကြဲကြဲဆိုပွီး အလှှာကှဲသှားပါတယျ။ ဒီအတှကျ စိုးရိမျစရာ မလိုပါဘူး။ ဒါက ပုံမှနျပါပဲ။ ဒီနို့ရညျကို ပွနျတိုကျတော့မယျဆိုရငျ အောကျခွကေို သခြောမှှပွေီး ရောပေးပါ။ အခဲခနျးထဲမှာထားရငျလညျး နို့ရညျအရောငျက ပိုပွီးဝါလာတတျပါတယျ။

>>     ဘယျအခြိနျမှာ ဆရာဝနျသှားပွဖို့လိုမလဲ?

          အမြားအားဖွင့ျတော့ နို့ရညျအရောငျပွောငျးထာက စားလိုကျတဲ့ အစားအစာကွောင့ျ ဖွဈပွီးတော့ စိတျပူစရာမရှိပါဘူး။ ဒါပမေဲ့လညျး နို့ရညျပွောငျးလဲတာနဲ့ ပတျသကျပွီး တဈခုခု စိတျပူတယျ ဆိုရငျတော့ ဆရာဝနျပွဖို့ ဝနျမလေးပါနဲ့။ ဆရာဝနျက သင့ျရဲ့စိုးရိမျမှုတှကေို သခြောနားထောငျပွီးတော့ ဆနျးစဈကာ သင့ျတောျတဲ့အကွံဉာဏျနဲ့ လိုအပျပါက ကုသမှုတှေ ပေးပါလိမ့ျမယျ။

          တကယျတော့လညျး အခြို့သောမိခငျတှအေနနေဲ့ နို့ရညျကို ညှဈမကွည့ျမခငြျး၊ ကလေးက နို့ပွနျအနျထှကျတာကို သတိမထားမိမခငြျးမှာ နို့ရညျအရောငျပွောငျးတာကို သတိထားမိမှာ မဟုတျပါဘူး။ ဒါပမေဲ့လညျး အတှေ့အကွုံမရှိတဲ့အခါ သတိထားမိရငျ စိတျပူတာတှေ ဖွဈနိုငျပါတယျ။ ဒီတော့ နို့ရညျပွောငျးတတျတဲ့ အကွောငျးလေးတှကေို သခြောသိထားမယျ ဆိုရငျတော့ မမေတှေေ စိတျအေးကွရမှာပါ။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)