တစ်နှစ်အောက်ကလေးငယ်များနှင့် တွားသွားအရွယ်ကလေးငယ်များတွင်ဖြစ်လေ့ရှိသော ရောဂါများ

(Unicode)

1. ကိုယျပူခွငျး

အောကျပါလက်ခဏာတှဖွေဈရငျ ဆေးခနျးခကြျခငြျးသှားပါ။

• အသကျ ၃လအောကျကလေးမှာ စအိုကနတေိုငျးတဲ့အပူခြိနျ 100.4 နှင့ျအထကျရှိခွငျး

• အသကျ ၃-၆ လအရှယျကလေးမှာ အပူခြိနျ 101 ထကျမြားခွငျး

• ကလေးကအရမျးငို၊ အရမျးဂြီကြ၊ ဂဏှာမငွိမျဖွဈ၊ မသကျမသာဖွဈနရေငျ ဆေးခနျးသှားပွပါ။

ပွီးရငျကလေးမှာ နားနာတာ၊ ခြောငျးဆိုး၊ မှိနျး၊ အစကျတှထှေကျ၊ အနျတာနဲ့ ဝမျးလြှောတာတှရှေိမရှိကွည့ျပါ။ ကလေးကို အရညျမြားမြားတိုကျ၊ ရကွေကျသီးနှေးလေးနဲ့ရခြေိုးပေးပွီးတော့ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးအငျ်ကြီလေးတှဝေတျပေးပါ။ ကလေးကိုယျပူကစြဖေို့ ဘာတှလေုပျပေးရမလဲဆိုတာကို ဆရာဝနျကိုသခြောမေးပါ။

2. ဝမျးပကြျဝမျးလြှောခွငျး

ရောဂါပိုးဝငျခွငျး၊ တဈခြို့သောအစားအစာတှကေိုအစာခြဖေို့ခကျခွငျးနဲ့ သဈသီးဖြောျရညျတှအေလှနျအကြှံသောကျခွငျးတှကွေောင့ျ ဝမျးပကြျဝမျးလြှောအဖွဈမြားပါတယျ။ ကလေးဝမျးလြှောတဲ့အခါမှာ အိမျမှာပဲထားပွီးတော့ ရဓောတျပွည့ျဝနအေောငျ ဂရုစိုကျပါ။ ကလေးကိုအစာစကြှေးနပွေီဆိုရငျတော့ အမြှငျဓာတျမြားတဲ့၊ အဆီမြားတဲ့အစာတှကေို မကြှေးပါနဲ့ဦး။ ၂၄ နာရီအတှငျးမသကျသာရငျ (သို့) အသကျ ၆ လအောကျကလေးဖွဈနရေငျ (သို့) အဖြား 101နှင့ျအထကျရှိခွငျး၊ အနျခွငျး၊ ဆီးထှကျနညျးခွငျး၊ နှလုံးခုနျမွနျခွငျး၊ ဝမျးထဲသှေးပါခွငျး၊ ဝမျးမညျးမညျးသှားခွငျး၊ ဗိုကျအောင့ျခွငျးစတာတှရှေိလာရငျ ဆရာဝနျခကြျခငြျးသှားပွပါ။

3. ကလေးငယျလေးတှမှောဝမျးခြုပျခွငျး

တဈခြို့ကလေးတှကေ တဈနေ့တညျးနဲ့ အကွိမျပေါငျးမြားစှာဝမျးသှားတတျပွီးတော့ တဈခြို့ကတြော့လညျး ရကျနညျးနညျးကွာမှတဈခါသှားတတျပါတယျ။ ကလေးက ကိုယျသှားသင့ျတယျထငျသလောကျမြားမြားမသှားရငျလညျး သိပျပွီးမစိုးရိမျပါနဲ့။ ဝမျးတကယျခြုပျတယျဆိုရငျ ဝမျးတှအေရမျးမာပွီးတော့ သှားတဲ့အခါမှာ စအိုနာပါတယျ။ ဆရာဝနျက ကလေးနို့ဘူးထဲကို ရနေညျးနညျးထပျထည့ျဖို့ (သို့) prune juice လေးနညျးနညျးထပျထည့ျဖို့မှာပါလိမ့ျမယျ။ ဝမျးခြုပျတာမသကျသာရငျ (သို့) ဗိုကျအောင့ျတာလိုမြိုးတခွားလက်ခဏာတှပေါရှိလာရငျ ဆရာဝနျနဲ့သှားပွပါ။

4. အရပွေားပေါျတှငျအဖုမြား၊ အနီစကျမြားထှကျခွငျး

ကလေးတှရေဲ့အရပွေားလေးက အရမျးနူးညံ့ပါတယျ။ ဝကျခွံ၊ အဖွူဖုလေးတှကေနပွေီးတော့ နီရဲခွောကျသှေ့ပွီးယားတဲ့ နှငျးခူအထိ ကလေးအရပွေားမှာဖွဈတတျပါတယျ။ သေးခံအပူမလောငျစဖေို့အတှကျ သေးခံကိုမကွာခဏလဲပေးပွီးတော့ လိမျးဆေးလေးလိမျးပေးထားပါ။ နှငျးခူအတှကျဆိုရငျ ဓာတုပစ်စညျးတှပေါတဲ့ဆပျပွာတှမေသုံးပါနဲ့၊ အရပွေားစိုစှတျမှုကိုထိနျးထားပေးပါ။ အဖုတှေ၊ အကှကျတှကေအမြားအားဖွင့ျ မပွငျးထနျပမေယ့ျလညျး ကလေးနာလာရငျ သို့ ပွငျးထနျလာရငျ၊ ကိုယျပူလာရငျ၊ အရညျကွညျဖုတှဖွေဈလာရငျတော့ ဆရာဝနျနဲ့သှားပွပါ။

5. ခြောငျးဆိုးခွငျး

ကလေးတှမှောခြောငျးက ပုံစံအမြိုးမြိုးနဲ့ဆိုးနိုငျပါတယျ။ ငှေ့ငှေ့လေးဖြားပွီးခြောငျးဆိုးတာက အအေးမိလို့ဖွဈနိုငျပွီး ကိုယျပူကွီးရငျတော့ အဆုတျရောငျ၊ တုပျကှေးတှဖွေဈနိုငျပါတယျ။ ခြောငျးဆိုးတာနဲ့အတူ အသံပါမွညျရငျ ပနျးနာရငျကွပျ (သို့) ရောဂါပိုးဝငျလို့ဖွဈနိုငျပါတယျ။ ကွကျညှာခြောငျးဆိုးရငျတော့ ခြောငျးဆကျတိုကျဆိုးပွီးအဆုံးသတျမှာ whoop ဆိုတဲ့အသံကိုကွားရစပေါတယျ။ ရငှေေ့ပေးစကျနဲ့ရငှေေ့အေးလေးတှပေေးထားခွငျးနဲ့ အရညျမြားမြားတိုကျပေးခွငျးက သကျသာစပေါတယျ။ အသကျ ၄ နှဈအောကျကလေးတှကေို ခြောငျးဆိုးပြောကျဆေး ကိုယ့ျသဘောနဲ့ကိုယျဘယျတော့မှမတိုကျပါနဲ့။

6. အစာအိမျနာခွငျး

ကလေးက ခြော့လို့မရဘဲ ကော့ကော့ထိုးပွီးအရမျးငိုတာက အစာအိမျတဈခုခုဖွဈနလေို့ဖွဈနိုငျပါတယျ။ လထေိုးတာ၊ အကျဆဈပွနျကနျတကျတာ၊ အစာဓာတျမတည့ျတာ၊ ဗိုငျးရပျဈပိုးနဲ့ အခွားအကွောငျးအမြိုးမြိုးကွောင့ျဖွဈနိုငျပါတယျ။ တှားသှားစအရှယျတှမှော အစာအမြိုးမြိုးစားတဲ့အတှကျ ဒီလိုအဖွဈမြားပါတယျ။ အမြားအားဖွင့ျတော့ အစာအိမျနာတာအမြားစုက အန်တရာယျမရှိဘဲ သူ့ဟာသူပွနျပြောျသှားလေ့ရှိပါတယျ။ မသကျသာဘူးဆိုရငျ (သို့) ကလေးအနျရငျ၊ ဝမျးလြှောရငျ၊ အရမျးမှိနျးပွီးတော့ ဂြီတိုကျရငျ၊ ကိုယျပူရငျ ဆေးခနျးခကြျခငြျးသှားပွပါ။

7. သှားစပေါကျလို့နာခွငျး

ကလေးအသကျ ၆ လလောကျဆိုသှားလေးတှကေ သှားဖုံးကိုစဖောကျပွီး ကလေးမှာသှားဖုံးနာတတျပါတယျ။ ဒါကိုသကျသာစဖေို့ ကလေးကိုဝါးစရာတဈခုခုပေးထားပါ။ ရာဘာနဲ့လုပျထားတဲ့ teething ring လေးတှဆေိုရငျ အဆငျပွပေါတယျ။ ကလေးရဲ့သှားဖုံးလေးကိုကိုယ့ျရဲ့လကျခြောငျးလေးတှနေဲ့ဖွညျးဖွညျးလေးဖိနှိပျပေးတာကလညျး အထောကျအကူဖွဈစပေါတယျ။ လကျသန့ျဖို့တော့အရေးကွီးတယျနောျ။

8. လထေိုးလအေောင့ျခွငျး

ကလေးကထိုးထိုးပွီးငိုတာက လထေိုးလို့ဖွဈနိုငျပါတယျ။ လထေိုးတယျဆိုတာက အစာကြှေးတဲ့အခြိနျမှာ လတှေကေိုမြိုခမြိလို့ဖွဈတာဖွဈတဲ့အတှကျ ကလေးကိုအစာကြှေး၊ နို့တိုကျပွီးရငျလထေုတျပေးပါ။ အမြှငျဓာတျမြားတဲ့အစားအစာတှေ၊ အဆီမြားတဲ့အစားအစာတှနေဲ့ သဈသီးဖြောျရညျတှမြေားမြားသောကျရငျလညျး လထေိုးတတျပါတယျ။

9. နှာပိတျခွငျး

ကလေးတှအေအေးမိတဲ့အခါမှာ နှာပိတျတတျပါတယျ။ အသကျ ၄ နှဈအောကျကလေးတှမှော နှာပိတျပြောကျဆေးတှမေပေးသင့ျပါဘူး။ ဒီအစား အခြှဲတှပြေောျစဖေို့အတှကျ နှာခေါငျးထဲကို saline အစကျခပြေးနိုသျလို ကလေးရဲ့နှာခေါငျးထဲကို bulb syringe နဲ့စုပျပေးလို့ရပါတယျ။ ညဘကျမှာကလေးအသကျရှူရသကျသာစဖေို့အတှကျ ရငှေေ့ပေးစကျဖှင့ျထားပါ။

10. ပြို့ခွငျး၊ အနျခွငျး

ကလေးတှကေ စားပွီးရငျ (သို့) နို့စို့ပွီးတဲ့အခါတှမှော နညျးနညျးပွနျအနျထှကျလေ့ရှိပါတယျ။ ဒါပမေယ့ျလညျး အရမျးထိုးအနျနရေငျ၊ ဆကျတိုကျအနျနရေငျတော့ ဆေးခနျးသှားပွဖို့လိုပါတယျ။ အနျလညျးအနျ ဝမျးလညျးလြှောတာက ဗိုငျးရပျဈကွောင့ျဖွဈနိုငျပါတယျ။ အနျတဲ့အခါမှာအရညျတှဆေုံးရှုံးသှားတဲ့အတှကျရဓောတျခမျးခွောကျစပေါတယျ။ ကလေးကို electrolyte အရညျ နညျးနညျးစီနဲ့ မကွာခဏတိုကျပေးပွီး ရဓောတျပွည့ျဝအောငျထိနျးထားပေးပါ။ နာရီအနညျးငယျအတှငျးမှာ အနျတာမသကျသာရငျ၊ ကိုယျပူလာရငျ၊ ကလေးကအရညျကိုပါးစပျကနမေသောကျနိုငျတော့ရငျ ဆေးခနျးခကြျခငြျးသှားပွပါ။

11. ကလေးဂြီကခြွငျး

မိဘတှအေဖို့တော့ ကလေးနမေကောငျးပွီးတော့ ဂြီကနြတောလောကျစိတျညဈစရာတဲ့အခြိနျမရှိပါဘူး အထူးသဖွင့ျတော့ သကျဦးဖဖေမေမေတှေအေတှကျပိုဆိုးတာပေါ့။ ဒီလိုအခြိနျမှာ စိတျမတိုဖို့စိတျမရှုပျဖို့အတတျနိုငျဆုံးကွိုးစားပွီးတော့ ကလေးမှာ ဆေးခနျးသှားပွဖို့လက်ခတှရှေိပွီလားဆိုတာကို သခြောဂရုတစိုကျစောင့ျကွည့ျပါ။ စိုးရိမျရတဲ့လက်ခဏာအခြို့ကတော့ အစာစားခငြျစိတျအပွောငျးအလဲ၊ အီလှနျးခွငျး၊ အသကျရှူပွသနာမြား၊ အဖုအပိန့ျမြားထှကျလာငွချး၊ လညျပငျးတောင့ျခွငျး၊ တကျခွငျး၊ ကိုယျပူကွီးခွငျးနဲ့ သေးခံမစိုခွငျးတို့ဖွဈပါတယျ။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)