ချွဲသလိပ်တွေကပ်နေပါသလား?

(Unicode)

ခြှဲကြိကြိကပျစေးစေးခြှဲသလိပျတှဟော အသကျရှုလမျးကွောငျးကို အထောကျအကူပွုပါတယျ။ အဆုတျနဲ့အသကျရှူလမျးကွောငျးတလြောကျရှိ ခြှဲတှဟော ဖုနျမှုန့ျတှေ၊ ဘတျတီးရီးယားနဲ့ ဗိုငျးရပျဈပိုးမှားတှေ၊ အခွားအမှုနျအမှှားတှကေို ဖမျးယူပေးပွီး အသကျရှူလမျးကွောငျးတဈလြောကျ ကပျနတေဲ့Cilia အမြှငျလေးတှကေတဈဆင့ျ လညျခြောငျးထဲကို ပွနျလညျပို့ဆောငျပေးပါတယျ။ အသကျရှူလမျးကွောငျးကို ကာကှယျဖို့ အခြှဲတှကေ ကူညီလုပျဆောငျပေးတယျဆိုပမေယ့ျ ခြှဲသလိပျတှေ ပုံမှနျထကျမြားလာပါက သတိထားသင့ျပါတယျ။ အခြှဲတှဟော လညျခြောငျးယားယံစတေတျတဲ့အရာတှေ၊ ပွငျပလထေုညဈညမျးမှုတှေ၊ ဓာတျမတည့ျမှုတှနေဲ့ ပိုးဝငျခွငျးတှကွေောင့ျ ထှကျတတျပါတယျ။ ခြှဲသလိပျတှေ အမြားကွီးထှကျနခွေငျးဟာ ရောဂါတဈမြိုးမြိုးဖွဈနနေိုငျတဲ့အတှကျ ဆရာဝနျနဲ့ တိုငျပငျပွသပွီး ရောဂါရှာဖှကေုသသင့ျပါတယျ။

>> ဓာတျမတည့ျမှုမြား၊ ပိုးမှားမြားနဲ့ လထေုညဈညမျးမှုမြား

     ခြှဲသံနဲ့ခြောငျးဆိုးနတော၊ ရငျကွပျနတောတှဟော ခြှဲသလိပျတှမြေားနလေို့ပါ။ ခြှဲတှအေရမျးမြားလာတဲ့အခါ အသကျရှုလမျးကွောငျးမှာရှိတဲ့ အမြှငျလေးတှေ အရမျးအလုပျလုပျရပွီး မနိုငျတော့တဲ့အခါ ပိုလြံနတေဲ့ခြှဲသလိပျတှကေို ဟပျထုတျပွဈနိုငျဖို့ ခြောငျးဆိုးရပါတယျ။ ဖုနျမှုန့ျတှေ၊ ပနျးဝတျမှုနျတှေ၊ မှိုတှနေဲ့ ဓာတျမတည့ျတဲ့အခါ ခြှဲထနိုငျသလို ဗိုငျးရပျဈတှေ၊ ဘတျတီးရီးယားပိုးတှေ ဝငျရောကျလာတဲ့အခါ ရှငျးထုတျပဈနိုငျဖို့လညျး ခြှဲတှအေမြားကွီးထှကျလာတတျပါတယျ။ မီးခိုးငှေ့တှေ၊ မှိုတှေ၊ ကားအိတျဇောငှေ့တှေ၊ ဓာတုပစ်စညျးတှအေားလုံးဟာလညျး ခြှဲသလိပျတှေ ထှကျစနေိုငျတဲ့ တရားခံထဲမှာ ပါပါတယျ။

>> ဆေးလိပျ

      ဆေးလိပျသောကျသူတှဟော အမှုနျအမှားတှကေို ထိတှေ့မိဖို့ သာမနျထကျ ၂ဆပိုလှယျတယျလို့ ဆိုပါတယျ။ ဒီလိုဝငျလာတဲ့အမှုနျတှကေို ရှငျးထုတျဖို့အတှကျ အခြှဲတှပေိုထုတျရပွီး အဆုတျကအလုပျပိုလုပျရပါတော့တယျ။ ဒါ့အပွငျ ဆေးလိပျငှေ့တှကေ အသကျရှုလမျးကွောငျးရှိ အမြှငျလေးတှကေို ဖကြျစီးပဈနိုငျတဲ့အတှကျ ခြှဲသလိပျတှပေုံလာပွီး နာတာရှညျခြောငျးဆိုးခွငျးကို ဖွဈစလောနိုငျပါတယျ။ ဒီလို နာတာရှညျခြောငျးဆိုးခွငျးနဲ့ ဆေးလိပျတောကျလြောကျသောကျခွငျးတို့ကွောင့ျ အဆုတျလမျးကွောငျးပကြျစီးသှားပွီး အခြှဲတှပေိုပိုပွီး ထုတျလုပျပါတယျ။

>> အဆုတျရောဂါ

     အဆုတျရောဂါတှကွေောင့ျလညျး cilia အမြှငျလေးတှကေ ရှငျးမနိုငျလောကျအောငျ  ခြှဲပစြျပစြျတှအေမြားအပွားထှကျလာနိုငျပါတယျ။ ဒီလိုဖွဈစနေိုငျတဲ့ အဆုတျရောဂါတဈမြိုးကတော့ အဆုတျထဲလအေဝငျအထှကျကို နညျးစတေတျပွီး အသကျရှုကွပျစတေတျတဲ့ နာတာရှညျအဆုတျလမျးကွောငျးကဉြျးရောဂါ (COPD) ပဲဖွဈပါတယျ။ ဒီရောဂါအခှဲနှဈမြိုးကတော့ အဆုတျပှရောဂါ(Emphysema) နဲ့ နာတာရှညျ လပွှေနျရောငျရောဂါ(chronic bronchitis) တို့ပဲဖွဈပါတယျ။ ဒီရောဂါမှာ ခြှဲသလိပျတှအေမြားအပွားထှကျရတာဟာ ရောငျရမျးမှုတှေ၊ ဘတျတီးရီးယားပိုးမှားတှနေဲ့ ခန်ဓာကိုယျရဲ့ တုနျပွနျတိုကျခိုကျမှုတှကွေောင့ျ ဖွဈနိုငျပါတယျ။ အခွားခြှဲကွပျတတျတဲ့ ရောဂါတဈမြိုးကတော့ cystic fibrosis လို့ခေါျတဲ့ မြိုးရိုးလိုကျရောဂါတဈမြိုးဖွဈပွီး ပုံမှနျထကျခြှဲပွဈပွီး ကပျစေးနတေဲ့ ခြှဲသလိပျတှေ အဆုတျထဲမှာ စုပွုံလာတတျတဲ့ ရောဂါပဲဖွဈပါတယျ။

>> သတိပွုရနျ

      အဆုတျခြှဲကွပျတဲ့လက်ခဏာတှဖွေဈတဲ့ ခြှဲသလိပျတှကေပျပွီး ခြောငျးဆိုးတာ၊ ဖြားနာပွီး ရငျဘတျထဲကတဈရှှီရှှီမွညျနတော၊ ၂ပတျကြောျအောငျခြောငျးဆိုးနတောမြိုးတှေ ရှိပါက ဆရာဝနျနဲ့ ပွသကွည့ျပါ။ ဒါ့အပွငျ ရုတျတရကျ ကိုယျအလေးခြိနျကသြှားရငျ၊ ရငျဘတျအောင့ျလာခဲ့ရငျ၊ ခြောငျးဆိုးတဲ့အခါ သှေးတှပေါလာခဲ့ရငျလညျး ဆရာဝနျနဲ့ ခကြျခငြျးဆှေးနှေးတိုငျပငျပါ။

Dr. Mya Phoo Ngon (www.drmyanmar.com)