ကလေးတွေမှာ အကြောဆွဲတယ်ဆိုတာ ဘာကြောင့်လဲ

>> ​ရောဂါရှာ​ဖွေခြင်​း

     အ​ကြောဆွဲ​ရောဂါဟာ ဓာတ်​မတည်​့တဲ့အခါဖြစ်​တဲ့ နှာ​ခေါင်​းပွချီရှုံ့ချီလုပ်​ခြင်​း၊ နှာ​ချေခြင်​း၊ ​ချောင်​းဟန်​့ခြင်​း စတဲ့လက္ခဏာ​တွေနဲ့လာတာ​ကြောင်​့ ရှာရခက်​တတ်​ပါတယ်​။ ကိုယ်​ခန္ဓာကိုစမ်​းသပ်​ခြင်​း၊ ဦး​နှောက်​နဲ့အာရုံ​ကြောကိုစမ်​းသပ်​ခြင်​း၊ အ​ကြောဆွဲခြင်​းကိုဖြစ်​​စေနိုငိတဲ့ က​လေးရဲ့​နောက်​ခံ​ရောဂါရာဇဝင်​ကို​မေးမြန်​း​ဖော်​ထုတ်​ခြင်​း စတာ​တွေပြုလုပ်​ပြီးမ​ှ ရှာ​တေ့ွတတ်​ပါတယ်​။

​1. ရောဂါစဖြစ်​တဲ့အချိန်​​(အများအားဖြင်​့ ၁၈နှစ်​မပြည်​့မီဖြစ်​တတ်​ပါတယ်​။)

2. အ​ကြောဆွဲတာဘယ်​​လောက်​ထိဆိုးသလဲ?

3. ကြာချိန်​

4. ဘာအမျိုးအစားလဲ: အသံ သို့မဟုတ်​ ကြွက်​သား စတဲ့​မေးခွန်​း​တွေကို ဆရာဝန်​က​မေး​လေ့ရှိပါတယ်​။

  က​လေးဟာ ခဏတစ်​ဖြုတ်​သာ အ​ကြောဆွဲတတ်​ပြီး အနည်​းဆုံး၁လခန်​့နဲ့ တစ်​နှစ်​ထက်​မပိုခဲ့ရင်​ ယာယီအ​ကြောဆွဲ​ရောဂါစုလို့​ခေါ်ပြီး ပိုကြာကြာဆွဲတတ်​ပြီး တစ်​နှစ်​ထက်​ပိုကြာခဲ့ရင်​ နာတာရှည်​အ​ကြောဆွဲ​ရောဂါစုလို့​ခေါ်ပါတယ်​။ အ​ကြောဆွဲ​ရောဂါစုကို Tourette syndromeလို့​ခေါ်တဲ့ တစ်​နှစ်​ထက်​ကြာ​တောက်​​လျောက်​ အသံ​ရောကြွက်​သား​တွေ​ရော အ​ကြောဆွဲတဲ့​ရောဂါနဲ့ မှားတတ်​ကြပါတယ်​။

>> ကုသနည်​း

     က​လေးရဲ့​နေ့စဉ်​ဘဝကို ထိခိုက်​မှုမရှိခဲ့ရင်​၊ သို့မဟုတ်​ ဆိုးဆိုးရွားရွားအ​ကြောဆွဲတာမျိုးမရှိခဲ့ရင်​ ကုသစရာမလိုအပ်​ပါဘူး။ ကုသနည်​း​တွေက​တော့

၁။ သိစိတ်​အပြုအမူ​ပြောင်​းလဲကုထုံး

     အ​ကောင်​းဆုံးကုသနည်​းတစ်​ခုဖြစ်​ပြီး အ​ကြောမဆွဲမီ ဖြစ်​လာတဲ့ စိတ်​ခံစားချက်​ကို အထူးပြုပြီး အကျင်​့ကို​ပြောင်​းလိုက်​တဲ့ ကုသနည်​းမျိုး ဖြစ်​ပါတယ်​။ ဘာ​တွေက အ​ကြောဆွဲ​စေသလဲဆိုတာကိုသိရတာနဲ့ ကုထုံးဆရာက က​လေးကို သိပ်​မသိသာတဲ့ အ​ကြောဆွဲပုံမျိုးဖြစ်​​အောင်​ ကူညီကုသ​ပေးပါတယ်​။

     ဥပမာအားဖြင်​့ နှာ​ခေါင်​းရှုံ့ချီ၊ ပွချီဖြစ်​တဲ့ သို့မဟုတ်​ မျက်​​တောင်​ခတ်​တဲ့ အ​ကြောဆွဲခြငိး​တွေကို အသက်​ပြင်​းပြင်​းရှူ ခြငိး၊ မျက်​လုံးစက္ကန့်​ပိုင်​းမျှ မှိတ်​ခြင်​း စသည်​ဖြင်​့ သိပ်​မသိသာ​အောင်​ ​ပြောင်​းလဲ​ပေးပါတယ်​။ ဒါ့အပြင်​ အသက်​ရှူ ​လေ့ကျင့်​ခန်​းနဲ့ စိတ်​​ပြေ​လျော့နည်​း​တွေက အ​ကြောဆွဲတဲ့ အကြိမ်​အ​ရေအတွက်​ကို ​လျော့ချ​ပေးနိုင်​ပါတယ်​။

၂။ ​ဆေးဖြင်​့ကုသခြင်​း​

     ဘာ​ကြောင်​့ဖြစ်​ရတယ်​​ပေါ်မူတည်​ပြီး ဆရာ၀န်မှ ​ဆေးဝါးများ ညွှန်ကြားပေးပါတယ်။

၃။ ဖြစ်​​စေတဲ့​ရောဂါကိုကုသခြင်း​

     အခြား​ရောဂါတစ်​ခုခု​ကြောင်​့ အ​ကြောဆွဲရတယ်​ဆိုရင်​ ဒီ​ရောဂါကိုကုသရုံနဲ့ ​အ​ကြောဆွဲခြင်​းကို သက်​သာ​စေနိုင်​ပါတယ်​။

က​လေး​တွေမှာအ​ကြောဆွဲခြင်​းကို သက်​သာ​စေနိုင်​တဲ့ အဓိကကုထုံးက​တော့ ဖြစ်​ရတဲ့အ​ကြောင်​းရင်​းကို ရှာ​ဖွေပြီး ဖယ်​ရှားခြငး်​ပဲဖြစ်​ပါတယ်​။ ဒီလိုဖယ်​ရှားခြင်​းက အ​ကြောဆွဲခြင်​းကို​တောင်​ လုံးဝ​ပျောက်​ကင်​းသွား​စေနိုငိပါလိမ်​့မယ်​။

>> အိမ်​မှာဘယ်​လိုဂရုစိုက်​မလဲ?

     အများစုမှာ အ​ကြောဆွဲ​ရောဂါစုကို ဘာ​ဆေးမှမလိုပဲ ​ပျောက်​ကင်​း​စေနိုင်​ပါတယ်​။ သတိပြုဖို့က က​လေးဟာ ကိုယ်​တိုင်​တမင်​လုပ်​​နေတာမဟုတ်​ပဲ သူ့အလိုလိုဖြစ်​​နေတဲ့ အာရုံ​ကြော​ရောဂါတစ်​ခုဖြစ်​တယ်​ ဆိုတာပါပဲ။ က​လေးရဲ့အ​ကြောဆွဲခြင်​းအ​ပေါ် တုန်​့ပြန်​မှုကို သတိပြုလိုက်​ခြင်​းဖြင်​့ ​ရောဂါကို​လျော့နည်​း​စေ၊ ​ပျောက်​ကင်​း​စေနိုင်​ပါတယ်​။

     မိဘတွေ လုပ်ပေးရမယ့် အချက်လေးတွေကတော့

1. ကလေးကို အိပ်ရေး၀အောင် သိပ်ပေးပါ။

2. ကလေး စိတ်ရှုပ်စေမယ့်၊  စိတ်ဖိစီးစေမယ့်ကိစ္စတွေ မဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ပါ။

3. ကျန်းမာရေး ညီညွတ်အောင် ချက်ပြုတ်ကျေွးမွေးပါ။

Dr. Mya Phoo Ngon (www.drmyanmar.com)

(Unicode)

Tics Syndrome ဆိုတာဟာ ကွှကျသားတှေ၊ အသံတှေ ရုတျတရကျ ထပျခါထပျခါ အကွောလိုကျတဲ့ရောဂါတဈခုဖွဈပွီး တဈခါဖွဈရငျ အခြိနျအပိုငျးအခွားတဈခု ကွာတတျပါတယျ။ အသကျ ၁၈ နှဈအောကျကလေးတှမှော ဖွဈတတျပွီး ကြောငျးနကေလေးတှရေဲ့ ၂၀%မှာတှေ့နိုငျပါတယျ။ ကလေးတဈယောကျနဲ့တဈယောကျ ရောဂါဆိုးရှားပုံးခငြျး မတူတတျပါဘူး။

    ၁၁နှဈမှ၁၂နှဈလောကျမှာ ပိုဆိုးတတျပွီး အပြို၊လူပြိုပေါျဝငျတဲ့အခါ သကျသာလာတတျပါတယျ။ ဒါပမေယ့ျ တဈခြို့လူတှမှောတော့ ကွီးကောငျဝငျခြိနျမှာလညျး ခံစားရတတျပါတယျ။

     အကွောဆှဲတတျတဲ့ကလေးတှမှော အခွားရောဂါတှလေညျး တှဲဖွဈတတျကွပါတယျ။ အာရုံစူးစိုကျမရဂနာမငွိမျတဲ့ရောဂါ(attntion deficit hyperactivity disorder)၊ အစှဲအလနျးလှနျရောဂါ(obsessive compulsive disorder)၊ စိတျအပူပနျလှနျရောဂါနဲ့ ဉာဏျရညျမမှီတာတှလေညျး ဖွဈတတျပါတယျ။

>> အကွောဆှဲခွငျးရဲ့လက်ခဏာရပျမြား

      တဈယောကျနဲ့တဈယောကျ ရောဂါဖွဈတဲ့ အကွိမျရေ၊ ပမာဏနဲ့ ကွာရှညျခြိနျတှေ မတူတတျကွပါဘူး။ ရိုးရိုးအကွောဆှဲခွငျးနဲ့ ပေါငျးစပျအကွောဆှဲခွငျးရယျလို့လညးျ နှဈမြိုးရှိပါသေးတယျ။

ရိုးရိုးအကွောဆှဲခွငျးဟာ ခဏတာမြှသာဖွဈပွီး အသံ သို့မဟုတျ ကွှကျသားအုပျစုတှမှော ဖွဈနိုငျပါတယျ။

အသံအကွောဆှဲတဲ့ကလေးတှမှော

• သကျပွငျးခခြွငးျ

• ခြောငျးဆိုးခွငျး

• တဈအင့ျအင့ျဖွဈခွငျး

• ငွီးခွငျး၊ အောျခွငျးစတဲ့အခွား အသံမြား စတဲ့လက်ခဏာတှနေဲ့ လာပါတယျ။ 

ကွှကျသားအကွောဆှဲတဲ့ကလေးတှမှော

• မကြျတောငျခတျခွငျး

• နှာခေါငျးရှုံ့ခြီပှခြီဖွဈခွငျး

• ပုခုံးကြုံ့ခွငျး

• ခေါငျးလှုပျခါခွငျး

• ပါးရိုးလှုပျရှားခွငျးစတဲ့လက်ခဏာတှနေဲ့ လာနိုငျပါတယျ။

ပေါငျးစပျအကွောဆှဲခွငျးဟာ ပိုမိုကွာမွင့ျတတျပွီး အကွောဆှဲခွငျးမြိုးစုံပေါငျးဖွဈတတျပါတယျ။ အသံအကွောဆှဲသူတှမှော ပွောနတေဲ့စကားနဲ့မဆိုငျတဲ့ စကားလုံးတှေ၊ စာကွောငျးတှကေို ထပျခါထပျခါပွောနတောမြိုး ဖွဈတတျပါတယျ။ သူကိုယျတိုငျပွောနတေဲ့ စကားကိုဖွဈစေ၊ အခွားလူတဈဦးဦးရဲ့ စကားကို ထပျခါထပျခါ ပွောနနေိုငျပါတယျ။ ပွောတဲ့အခါမှာလညျး ပုံမမှနျတဲ့ပုံစ ံသို့မဟုတျ ပွောနရေငျးနဲ့ တအင့ျအင့ျမွညျတတျတာမြိုး ဖွဈတတျပါတယျ။

ကွှကျသားအကွောဆှဲတဲ့ကလေးတှမှော မကြျတာငျခတျတာ၊ ခေါငျးတဈဆတျဆတျတုနျတာ၊ ပုခုံးတှန့ျတာစတဲ့ အကွောဆှဲနညျးတှေ စုပေါငျးပွီးအစဉျလိုကျ ဖွဈတတျပါတယျ။ ထခုနျတာ၊ ခုနျဆှခုနျဆှလုပျနတော၊ အခွားမလုပျသင့ျတာတှေ လုပျနတောစတဲ့ လှုပျရှားမှုတှနေဲ့ လာတတျကွပွီး တမငျလုပျတယျလို့ ထငျတတျကွပါတယျ။ အခြို့ရောဂါသညျတှမှော ကလေးဟာ အခွားလူကွီးတဈယောကျရဲ့ အပွုအမူတှကေို အတုယူပွုလုပျတတျကွပါတယျ။

>> ဖွဈရတဲ့အကွောငျးရငျးမြား

     ဘာကွောင့ျအကွောဆှဲတယျဆိုတာ အတိအကတြော့မသိရသေးပါဘူး။ အကွောငျးရငျးတဈခုထကျမက ရှိနနေိုငျပါတယျ။ လေ့လာသူတှကေတော့ ပတျဝနျးကငြျနဲ့ရော မြိုးရိုးဗီဇနဲ့ပါ ဆကျဆိုငျနလေိမ့ျမယျလို့ ယူဆကွပါတယျ။ မတည့ျတဲ့အရာမြား၊ ဆပျပွာရညျ၊ဆပျပွာမှုန့ျစတဲ့ပစ်စညးျတှမှော ပါဝငျတဲ့ ဓာတုပစ်စညျးတှနေဲ့ ရုပျရှငျတှေ၊ဂိမျးတှမှော ပါတဲ့ အကွမျးပတမျးအပွုအမူတှကေ ကလေးတှမှော အကွောဆှဲခွငျးကို ဖွဈစနေိုငျတယျလို့ ထငျမွငျကွပါတယျ။

     အခြို့လေ့လာသူတှကေတော့ ကလေးတှရေဲ့အကွောဆှဲရောဂါစုဟာ မြိုးရိုးဗီဇနဲ့ဆိုငျတယျလို့ ဆိုကွသလို အခြို့ကလညျး ဦးနှောကျထဲပုံမမှနျမှုတှေ၊အာရုံကွောဆကျသှယျပစ်စညျးတှကွေောင့ျ ဖွဈရတယျလို့လညျး ဆိုကွပါတယျ။ ဒါ့အပွငျ ရောဂါတှဖွေဈတဲ့ လဖွေတျခွငျး၊ ခန်ဓာကိုယျတှငျးအဆိပျတောကျတှမြေားလာခွငျး၊ ခေါငျးကိုထိခိုကျမိခွငျး၊ ခှဲစိတျခွငျးနဲ့ ရောဂါပိုးမှားတှကွေောင့ျလညျး ဖွဈနိုငျတယျလို့ သိရပါတယျ။

     ဦးနှောကျဆုတျယုတျတဲ့ရောဂါတှဖွေဈတဲ့ Huntingtonအကွောဆှဲရောဂါ၊ neuroacanthocytosisဆိုတဲ့ ဦးနှောကျနဲ့အာရုံကွောရောဂါစုတှနေဲ့ Creutzfeldt-Jakobဆိုတဲ့ နှားရူးရောဂါစတာတှဟောလညျး ကလေးတှမှော အကွောဆှဲရောဂါကို ဖွဈစနေိုငျပါတယျ။

     ကလေးတှမှောအကွောဆှဲရောဂါဟာ အောကျပါအခွအေနတှေမှော ရတတျပါတယျ။

• မှေးစဉျအခါကပွူနာတှရှေိခဲ့ခွငျး

• ကိုယျဝနျဆောငျစဉျမိခငျအရကျ၊ဆေးလိပျသောကျခွငျး

• မှေးခါစကလေးပေါငျခြိနျနညျးခွငျး

• GroupA beta-haemolytic streptococciလို့ခေါျတဲ့ ရောဂါပိုးဝငျရောကျခွငျး (လေ့လာဆဲ)

>> ရောဂါရှာဖှခွေငျး

     အကွောဆှဲရောဂါဟာ ဓာတျမတည့ျတဲ့အခါဖွဈတဲ့ နှာခေါငျးပှခြီရှုံ့ခြီလုပျခွငျး၊ နှာခြခွေငျး၊ ခြောငျးဟန့ျခွငျး စတဲ့လက်ခဏာတှနေဲ့လာတာကွောင့ျ ရှာရခကျတတျပါတယျ။ ကိုယျခန်ဓာကိုစမျးသပျခွငျး၊ ဦးနှောကျနဲ့အာရုံကွောကိုစမျးသပျခွငျး၊ အကွောဆှဲခွငျးကိုဖွဈစနေိုငိတဲ့ ကလေးရဲ့နောကျခံရောဂါရာဇဝငျကိုမေးမွနျးဖောျထုတျခွငျး စတာတှပွေုလုပျပွီးမှ ရှာတှေ့တတျပါတယျ။

1. ရောဂါစဖွဈတဲ့အခြိနျ(အမြားအားဖွင့ျ ၁၈နှဈမပွည့ျမီဖွဈတတျပါတယျ။)

2. အကွောဆှဲတာဘယျလောကျထိဆိုးသလဲ?

3. ကွာခြိနျ

4. ဘာအမြိုးအစားလဲ: အသံ သို့မဟုတျ ကွှကျသား စတဲ့မေးခှနျးတှကေို ဆရာဝနျကမေးလေ့ရှိပါတယျ။

  ကလေးဟာ ခဏတဈဖွုတျသာ အကွောဆှဲတတျပွီး အနညျးဆုံး၁လခန့ျနဲ့ တဈနှဈထကျမပိုခဲ့ရငျ ယာယီအကွောဆှဲရောဂါစုလို့ခေါျပွီး ပိုကွာကွာဆှဲတတျပွီး တဈနှဈထကျပိုကွာခဲ့ရငျ နာတာရှညျအကွောဆှဲရောဂါစုလို့ခေါျပါတယျ။ အကွောဆှဲရောဂါစုကို Tourette syndromeလို့ခေါျတဲ့ တဈနှဈထကျကွာတောကျလြောကျ အသံရောကွှကျသားတှရေော အကွောဆှဲတဲ့ရောဂါနဲ့ မှားတတျကွပါတယျ။

>> ကုသနညျး

     ကလေးရဲ့နေ့စဉျဘဝကို ထိခိုကျမှုမရှိခဲ့ရငျ၊ သို့မဟုတျ ဆိုးဆိုးရှားရှားအကွောဆှဲတာမြိုးမရှိခဲ့ရငျ ကုသစရာမလိုအပျပါဘူး။ ကုသနညျးတှကေတော့

၁။ သိစိတျအပွုအမူပွောငျးလဲကုထုံး

     အကောငျးဆုံးကုသနညျးတဈခုဖွဈပွီး အကွောမဆှဲမီ ဖွဈလာတဲ့ စိတျခံစားခကြျကို အထူးပွုပွီး အကငြ့ျကိုပွောငျးလိုကျတဲ့ ကုသနညျးမြိုး ဖွဈပါတယျ။ ဘာတှကေ အကွောဆှဲစသေလဲဆိုတာကိုသိရတာနဲ့ ကုထုံးဆရာက ကလေးကို သိပျမသိသာတဲ့ အကွောဆှဲပုံမြိုးဖွဈအောငျ ကူညီကုသပေးပါတယျ။

     ဥပမာအားဖွင့ျ နှာခေါငျးရှုံ့ခြီ၊ ပှခြီဖွဈတဲ့ သို့မဟုတျ မကြျတောငျခတျတဲ့ အကွောဆှဲခွငိးတှကေို အသကျပွငျးပွငျးရှူ ခွငိး၊ မကြျလုံးစက်ကန့ျပိုငျးမြှ မှိတျခွငျး စသညျဖွင့ျ သိပျမသိသာအောငျ ပွောငျးလဲပေးပါတယျ။ ဒါ့အပွငျ အသကျရှူ လေ့ကငြ့ျခနျးနဲ့ စိတျပွလြေော့နညျးတှကေ အကွောဆှဲတဲ့ အကွိမျအရအေတှကျကို လြော့ခပြေးနိုငျပါတယျ။

၂။ ဆေးဖွင့ျကုသခွငျး

     ဘာကွောင့ျဖွဈရတယျပေါျမူတညျပွီး ဆရာဝနျမှ ဆေးဝါးမြား ညှှနျကွားပေးပါတယျ။

၃။ ဖွဈစတေဲ့ရောဂါကိုကုသခွငျး

     အခွားရောဂါတဈခုခုကွောင့ျ အကွောဆှဲရတယျဆိုရငျ ဒီရောဂါကိုကုသရုံနဲ့ အကွောဆှဲခွငျးကို သကျသာစနေိုငျပါတယျ။

ကလေးတှမှောအကွောဆှဲခွငျးကို သကျသာစနေိုငျတဲ့ အဓိကကုထုံးကတော့ ဖွဈရတဲ့အကွောငျးရငျးကို ရှာဖှပွေီး ဖယျရှားခွငးျပဲဖွဈပါတယျ။ ဒီလိုဖယျရှားခွငျးက အကွောဆှဲခွငျးကိုတောငျ လုံးဝပြောကျကငျးသှားစနေိုငိပါလိမ့ျမယျ။

>> အိမျမှာဘယျလိုဂရုစိုကျမလဲ?

     အမြားစုမှာ အကွောဆှဲရောဂါစုကို ဘာဆေးမှမလိုပဲ ပြောကျကငျးစနေိုငျပါတယျ။ သတိပွုဖို့က ကလေးဟာ ကိုယျတိုငျတမငျလုပျနတောမဟုတျပဲ သူ့အလိုလိုဖွဈနတေဲ့ အာရုံကွောရောဂါတဈခုဖွဈတယျ ဆိုတာပါပဲ။ ကလေးရဲ့အကွောဆှဲခွငျးအပေါျ တုန့ျပွနျမှုကို သတိပွုလိုကျခွငျးဖွင့ျ ရောဂါကိုလြော့နညျးစေ၊ ပြောကျကငျးစနေိုငျပါတယျ။

     မိဘတှေ လုပျပေးရမယ့ျ အခကြျလေးတှကေတော့

1. ကလေးကို အိပျရေးဝအောငျ သိပျပေးပါ။

2. ကလေး စိတျရှုပျစမေယ့ျ၊  စိတျဖိစီးစမေယ့ျကိစ်စတှေ မဖွဈအောငျ ရှောငျကွဉျပါ။

3. ကနြျးမာရေး ညီညှတျအောငျ ခကြျပွုတျကြှေးမှေးပါ။

Dr. Mya Phoo Ngon (www.drmyanmar.com)