မွေးကင်းစကလေးငယ်တွေအသားဝါတဲ့အခါ

>> မီးပြတယ်ဆိုတာဘာလဲ

ရောဂါကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်တဲ့အသားဝါတာတွေကတော့ အထူးအထွေကုစရာမလိုဘဲ တစ်ပတ် နှစ်ပတ်အတွင်းပြန်ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ကုသမှုခံယူဖို့လိုလားမလိုလားဆိုတာကတော့ ကလေးရဲ့အသားဝါအခြေအနေ၊ ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းအရင်း၊ အသားဝါတဲ့အချိန်မှာ ကလေးရဲ့အသက်စတဲ့အချက်တွေပေါ်မှာမူတည်ပါတယ်။

အလင်းပြတယ်ဆိုတာကတော့ သွေးထဲက bilirubin တွေကို အလင်းပြပြီးတော့ဖယ်ရှားပေးတာပါ။ အလင်းလှိုင်းတွေကို ကလေးရဲ့အရည်ပြားနဲ့သွေးတွေကနေစုပ်ယူလိုက်ပြီးတော့ သွေးထဲမှာရှိတဲ့ bilirubin တွေကို ခန္ဓာကိုယ်စနစ်တွေကနေပြီးတော့ ထွက်သွားလို့ရတဲ့ပုံစံအဖြစ်ပြောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

>> ကလေးကိုမီးပြတဲ့အခါမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေရှိသလား

မီးပြထားတဲ့ကလေးတွေမှာ ဝမ်းအရည်တွေသွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါက ခန္ဓာကိုယ်ကနေ bilirubin တွေကို စွန့်ထုတ်လိုက်လို့ဖြစ်လာတဲ့ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်ပါ။ မီးပြတာရပ်လိုက်ပြီဆို၇င် ဝမ်းအရည်သွားတာလည်းရပ်သွားရပါမယ်။ မရပ်ဘူးဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ကိုပြောပါ။

>> BiliBlanket

ခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ biliblanket ဆိုတဲ့ အဆင့်မြင့်နည်းတစ်မျိုးပေါ်လာပါပြီ။ ဒါက အဆင့်မြင့်နည်းပညာကိုသုံးထားပြီးတော့ အမြင့်ဆုံးသော အလင်းကုထုံးတွေကိုပေးထားတာပါ။ ဒီလိုအလင်းအမျိုးအစားကို နေရောင်ခြည်မှာလည်းတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီမှာတော့ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်မယ့် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တွေကို စစ်ထုတ်ထားပါတယ်။ ဒီ biliblanket ကို ၂၄ နာရီဆက်တိုက်ပေးထားရပြီးတော့ သွေးထဲက bilirubin ပမာဏကို ဖောက်ပြီးစစ်နေဖို့လိုပါတယ်။ ပုံမှန်ပြန်ရောက်သွားပြီဆိုရင်တော့ ကုထုံးရပ်လိုက်လို့ရပါပြီ။

ဒီစောင်နဲ့ထိတွေ့တဲ့ကလေးရဲ့အရေပြားနေရာက bilirubin တွေစပြီးပြိုကွဲတဲ့ပထမဆုံးနေရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကအန္တရာယ်မရှိဘဲနဲ့ bilirubin တွေအားလုံးပြိုကွဲသွားပြီဆိုရင် ကလေးရဲ့အသားရောင်လည်းပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)

(Unicode)

လစေ့ပွီးမှေးတဲ့ကလေးတှရေော၊ လမစေ့ဘဲမှေးတဲ့ကလေးတှမှောပါ မှေးပွီးပွီးခငြျး ပထမအပတျထဲမှာဆို၇ငျ အသားဝါတတျကွပါတယျ။ ဒါကတော့ သှေးထဲမှာ bilirubin လို့ခေါျတဲ့ရောငျခွယျပစ်စညျးတဈမြိုးစုပုံလာလို့ပါ။ ဒီ bilirubin တှစေုပုံလာတဲ့အခါမှာ အရပွေားအောကျက အဆီတဈသြှူးတှပေေါျမှာ အနညျလာထိုငျပွီးတော့ ကလေးရဲ့အသားရောငျနဲ့ မကြျလုံးရောငျတှကေို ဝါလာစပေါတယျ။

>> အသားဝါရခွငျးအကွောငျးအရငျးမြား

အကွောငျးအမြိုးမြိုးကွောင့ျအသားဝါနိုငျပါတယျ။

• ရောဂါကွောင့ျမဟုတျသောအသားဝါခွငျး - ဒါကတော့ အတှေ့ရအမြားဆုံးဖွဈပွီးတော့ မှေးကငျးစကလေးတှရေဲ့ 50% ကြောျလောကျမှာတှေ့ရပါတယျ။ ဒီမှေးခါစကလေးလေးတှမှောဆိုရငျ အသညျးကကောငျးကောငျးအလုပျမလုပျနိုငျသေးတဲ့အတှကျ bilirubin ကို ခွဖေကြျတဲ့နရောမှာလညျးပဲနှေးပါတယျ။ ကလေး အသကျ ၂-၃ ရကျလောကျမှာအသားစဝါလာတတျပွီးတော့ ၁-၂ ပတျလောကျနရေငျပွနျပြောကျသှားပါတယျ။ အသားဝါတဲ့ဓာတျ bilirubin ပမာဏကလညျး အန်တ ရာယျပေးနိုငျတဲ့ပမာဏအထိမတကျပါဘူး။

• မိခငျနို့စို့တာနညျးလို့အသားဝါခွငျး - ဒါကတော့ကလေးကမိခငျနို့ကို စို့သင့ျသလောကျမစို့လို့အသားဝါတာပါ။ မှေးကငျးစကလေးငယျတှရေဲက ၁-၂% လောကျမှာတှေ့ရတတျပါတယျ။ အသားဝါပုံကအပေါျကတဈမြိုးနဲ့ဆငျတူပွီးတော့သူကတော့ နညျးနညျးပိုသိသာပါတယျ။ ဒီလိုတှေ့ရရငျတော့ကလေးနို့တိုကျတဲ့နရောမှာ တဈခုခုကူပေးဖို့လိုနပွေီဆိုတာကိုပွပါတယျ။

• မိခငျနို့ရညျကွောင့ျအသားဝါခွငျး - ဒါကတော့ မိခငျနို့စို့တဲ့ကလေးငယျတှရေဲ့ ၁-၂% လောကျမှာတှေ့ရတတျပွီးတော့ တဈခြို့မိခငျတှမှော သူတို့ရဲ့နို့ထဲမှာပါဝငျတဲ့အထူးဓာတျတဈမြိုးကွောင့ျဖွဈရတာပါ။ ဒီဓာတျကတော့ ကလေးရဲ့အူကနပွေီးတော့ပုံမှနျစုပျသင့ျတဲ့ပမာဏထကျပိုပွီးတော့ သှေးထဲကို ပွနျထုတျပေးလို့ပါ။ မိခငျနို့ကွောင့ျအသားဝါတာက ကလေးအသကျ ၄-၇ ရကျမှာစတှေ့ရတတျပွီးတော့ ၃-၁၀ ပတျလောကျအထိကွာနိုငျပါတယျ။ အန်တရာယျတော့မရှိပါဘူး။

• သှေးအုပျစုဓာတျမတည့ျမတည့ျခွငျးကွောင့ျအသားဝါခွငျး (Rh, ABO) - တဈခါတဈလမှော ကလေးနဲ့အမရေဲ့သှေးအုပျစုမတူတဲ့အခါ အမကေနပွေီးတော့ ကလေးရဲ့သှေးနီဥတှကေိုဖကြျဆီးတဲ့ ပဋိပစ်စညျးတှကေိုထုတျပေးပါတယျ။ ဒီအခါမှာ ကလေးရဲ့သှေးထဲမှာ bilirubin တှရေုတျတရကျစုပုံလာပါတယျ။ ဒါကွောင့ျအသားဝါတာကတော့ပွငျးထနျပွီးတော့ ကလေးမှေးပွီးပွီးခငြျး ၂၄ နာရီအတှငျးမှာဖွဈတတျပါတယျ။ မြောကျသှေးလို့ခေါျတဲ့ Rh မတူလို့ဖွဈတဲ့ အသားဝါတာကတော့ အရငျက အရမျးပွငျးထနျတယျလို့သတျမှတျထားပမေယ့ျ အခုအခါမှာတော့ မှေးပွီး ၇၂ နာရီအတှငျးRhoGAM ကို အမကေိုထိုးပေးထားရငျကာကှယျနိုငျပါတယျ။

>> ကုထုံးမြား

ကလေးရဲ့သှေးထဲမှာ အဝါဓာတျလို့ခေါျတဲ့ bilirubin တှအေရမျးမြားရငျ အန်တရာယျဖွဈနိုငျပါတယျ။ ဒါကွောင့ျ ကလေးသှေးထဲမှာဒီဓာတျမြားမြားဆိုတာကို ပုံမှနျဖောကျကွည့ျပွီးတော့ စဈဆေးနဖေို့လိုပါတယျ။ အသားဝါလြော့စဖေို့အတှကျ ကလေးကို ၂နာရီ ၃နာရီခွားတဈခါ နို့တိုကျပေးရပါမယျ။ မိခငျနို့ (သို့) နို့ဘူးကိုမကွာခဏတိုကျပေးနပေမေယ့ျ bilirubin မကဘြူးဆိုရငျ ကလေးဆရာဝနျပွသဖို့လိုပါတယျ။ အသားဝါတာအတှကျတော့ မီးပွတဲ့ကုထုံးကအသုံးမြားပါတယျ။ ကလေးရဲ့အသညျးက bilirubin တှကေို ကောငျးကောငျးကိုငျတှယျနိုငျတဲ့အထိ မီးပွတဲ့ကုထုံးကို ရကျအနညျးငယျပေးထားတတျပါတယျ။

>> မီးပွတယျဆိုတာဘာလဲ

ရောဂါကွောင့ျမဟုတျဘဲ ပုံမှနျအတိုငျးဖွဈတဲ့အသားဝါတာတှကေတော့ အထူးအထှကေုစရာမလိုဘဲ တဈပတျ နှဈပတျအတှငျးပွနျပြောကျသှားတတျပါတယျ။ ကုသမှုခံယူဖို့လိုလားမလိုလားဆိုတာကတော့ ကလေးရဲ့အသားဝါအခွအေနေ၊ ဖွဈရတဲ့အကွောငျးအရငျး၊ အသားဝါတဲ့အခြိနျမှာ ကလေးရဲ့အသကျစတဲ့အခကြျတှပေေါျမှာမူတညျပါတယျ။

အလငျးပွတယျဆိုတာကတော့ သှေးထဲက bilirubin တှကေို အလငျးပွပွီးတော့ဖယျရှားပေးတာပါ။ အလငျးလှိုငျးတှကေို ကလေးရဲ့အရညျပွားနဲ့သှေးတှကေနစေုပျယူလိုကျပွီးတော့ သှေးထဲမှာရှိတဲ့ bilirubin တှကေို ခန်ဓာကိုယျစနဈတှကေနပွေီးတော့ ထှကျသှားလို့ရတဲ့ပုံစံအဖွဈပွောငျးပေးလိုကျပါတယျ။

>> ကလေးကိုမီးပွတဲ့အခါမှာ ဘေးထှကျဆိုးကြိုးတှရှေိသလား

မီးပွထားတဲ့ကလေးတှမှော ဝမျးအရညျတှသှေားလေ့ရှိပါတယျ။ ဒါက ခန်ဓာကိုယျကနေ bilirubin တှကေို စှန့ျထုတျလိုကျလို့ဖွဈလာတဲ့ပုံမှနျဖွဈစဉျပါ။ မီးပွတာရပျလိုကျပွီဆို၇ငျ ဝမျးအရညျသှားတာလညျးရပျသှားရပါမယျ။ မရပျဘူးဆိုရငျတော့ ဆရာဝနျကိုပွောပါ။

>> BiliBlanket

ခုနောကျပိုငျးမှာတော့ biliblanket ဆိုတဲ့ အဆင့ျမွင့ျနညျးတဈမြိုးပေါျလာပါပွီ။ ဒါက အဆင့ျမွင့ျနညျးပညာကိုသုံးထားပွီးတော့ အမွင့ျဆုံးသော အလငျးကုထုံးတှကေိုပေးထားတာပါ။ ဒီလိုအလငျးအမြိုးအစားကို နရေောငျခွညျမှာလညျးတှေ့နိုငျပါတယျ။ ဒါပမေယ့ျ ဒီမှာတော့ အန်တရာယျဖွဈနိုငျမယ့ျ ခရမျးလှနျရောငျခွညျတှကေို စဈထုတျထားပါတယျ။ ဒီ biliblanket ကို ၂၄ နာရီဆကျတိုကျပေးထားရပွီးတော့ သှေးထဲက bilirubin ပမာဏကို ဖောကျပွီးစဈနဖေို့လိုပါတယျ။ ပုံမှနျပွနျရောကျသှားပွီဆိုရငျတော့ ကုထုံးရပျလိုကျလို့ရပါပွီ။

ဒီစောငျနဲ့ထိတှေ့တဲ့ကလေးရဲ့အရပွေားနရောက bilirubin တှစေပွီးပွိုကှဲတဲ့ပထမဆုံးနရောဖွဈပါတယျ။ ဒါကအန်တရာယျမရှိဘဲနဲ့ bilirubin တှအေားလုံးပွိုကှဲသှားပွီဆိုရငျ ကလေးရဲ့အသားရောငျလညျးပုံမှနျပွနျဖွဈသှားပါလိမ့ျမယျ။

Dr. Mya Myo Myo Swe (www.drmyanmar.com)