လက်-ခြေ-ပါးစပ် ဆက်စပ်နေတဲ့ရောဂါ

(Unicode)

>> Hand-foot-and-mouth disease ဆိုတာ ဘာလဲ?

ပါးစပျအတှငျး ဒါမှမဟုတျ ပါးစပျအပွငျမှာ အရကွေညျဖုပေါကျခွငျး ၊ လကျ၊ ခွထေောကျ မှာ အရညျကွညျဖုပေါကျခွငျး ကို hand-foot-and-mouth disease လို့ခေါျပါတယျ။ တခါတရံမှာ တငျပါးမှာလညျး ပေါကျတတျပါတယျ။ အရညျကွညျဖုတှကေ နာကငြျနိုငျပါတယျ။ ကလေးတှမှော အဖွဈမြားပွီး အရှယျရောကျပွီးသူတှမှောလညျးဖွဈနိုငျတဲ့ ရောဂါဖွဈပါတယျ။ တဈနှဈပတျလုံး မညျသည့ျအခြိနျအခါမဆို ရောဂါဖွဈနိုငျတယျဆိုပမေယ့ျ နှရောသီမှာအဖွဈမြားပါတယျ။

>> Hand-foot-and-mouth disease ဘာကွောင့ျ ဖွဈရသလဲ?

         Enterovirus ခေါျ ဗိုငျးရပျဈပိုးတဈမြိုး ကူးစကျခံရခွငျးကွောင့ျ ရောဂါဖွဈစပွေီး ၄ငျးပိုးဟာ  ခြောငျးဆိုးခွငျး၊ နှာခြခွေငျး စတဲ့ အသကျရှူလမျးကွောငျးနဲ့ မစငျမှတဆင့ျ ပြံ့နှံ့နိုငျပါတယျ။  မစငျ မှတဆင့ျ ရောဂါပိုးပြံ့နှံ့တယျဆိုရာမှာ ကလေး diaper လဲပေးတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတျ ကလေးကမစငျကို  လကျနဲ့ကိုငျမိပွီးနောကျ အခွားအရာဝတ်ထုပစ်စညျးတှကေို  မစငျကိုငျထားတဲ့လကျနဲ့ ကိုငျတှယျပွီး ပါးစပျထဲသို့ထည့ျခွငျးကွောင့ျ ဗိုငျးရပျဈပိုးခန်ဓာကိုယျထဲသို့ ရောကျရှိသှားခွငျးဖွဈပါတယျ။ ဗိုငျးရပျဈပိုး ကူးစကျခံရပွီး 3-6 ရကျကွာပွီးမှသာ ရောဂါလက်ခဏာပွတတျပါတယျ။

>> ဘယျလို ရောဂါလက်ခဏာတှပွေတတျသလဲ?

        ရောဂါစဖွဈဖွဈခငြျးမှာတော့

1.ဖြားမယျ

2.လညျခြောငျး နာမယျ

3.1-2 ရကျ လောကျကွာပွီးနောကျမှာတော့ ပါးစပျ၊ လကျ၊ ခွထေောကျမှာ အရညျကွညျဖုတှေ ပေါကျလာပါမယျ။  အရညျကွညျဖုမပေါကျမီ  အဖုအပိမ့ျတှေ ထှကျလာတာမြိုးလညျး ရှိတတျပါတယျ။ တဈပတျအတှငျး အရညျကွညျဖုတှေ  ပိနျသှားမှာဖွဈပွီး  ရောဂါသိပျမပွငျးပါက ရောဂါလက်ခဏာ မပွတတျပါဘူး။ ကလေးမှတဆင့ျ မိဘသို့ကူးစကျနိုငျပါတယျ။

>> ဘယျလိုကုသမလဲ?

        Hand-foot-and-mouth disease   ကို အထူးသီးသန့ျ ကုသဖို့မလိုပါဘူး ။ အိမျမှာဂရုတစိုကျ ပွုစုစောင့ျရှောကျပေးရုံနဲ့ ပြောကျကငျးနိုငျပါတယျ။ 

(1) ဖြားနာမှု ၊ နာကငြျမှုတှေ သကျသာစဖေို့အတှကျ Paracetamol ပါ၀ငျတဲ့ ဆေးဝါးတှေ တိုကျကြှေးနိုငျပါတယျ။

(2) လညျခြောငျးနာ သကျသာစဖေို့ အရညျမြားမြားတိုကျပါ။  

(3) အကျဆဈဓာတျပါတဲ့ အစားအစာ၊ အစပျအရသာရှိတဲ့  အစားအစာတှေ မကြှေးမိပါစနေဲ့ ။

>> ရောဂါမပြံ့အောငျ ဘယျလိုကာကှယျမလဲ?

         ဖြားနာနခြေိနျ ပထမတဈပတျအတှငျးမှာ ရောဂါပိုးက  ကူးစကျပြံ့နှံ့နိုငျပွီး  မစငျထဲမှာဆိုရငျ ရောဂါပိုးဟာ လပေါငျးမြားစှာ အသကျရှငျနနေိုငျပါတယျ။ ဒီအခြိနျမှာ အခွားသူတှဆေီလညျး ကူးစကျစနေိုငျပါတယျ။

(1) ရောဂါပိုးကူးစကျခံနရေစဉျမှာ ကလေးကို ကြောငျး/မူကွို ပို့မယျဆိုပါက တာဝနျရှိသူ ဆရာ၊ ဆရာမ မြားအား  မိမိကလေးရဲ့အခွအေနကေို ကွိုတငျပွောပွထားပါ။

(2) အရညျကွညျဖုကို ထိမိပွီးနောကျ သို့မဟုတျ ရောဂါပိုးကူးစကျခံထားရတဲ့  ကလေးအား diaper လဲပေးပွီးနောကျ လကျကိုစငျကွယျစှာ ဆေးကွောပါ။

(3)  မိသားစုဝငျမြားကိုလညျး ရောဂါပိုးကူးစကျခံထားရတဲ့ကလေးရဲ့ ဝယေဝြစ်စလုပျပွီးတဲ့အခြိနျတိုငျး လကျကိုစငျကွယျစှာဆေးကွောဖို့ မှာကွားထားပါ။

(4) ရောဂါပိုးကွောင့ျ ကလေးဖြားနာနခြေိနျမှာ အခွားကလေးနဲ့အတူ ဆော့ကစားခွငျး၊ ကလေးအားနမျးခွငျးတို့ မပွုလုပျစသေင့ျပါ။

CMS (www.drmyanmar.com)